`-` Nguyên nhân: 

`*` Năm `1558,` Nguyễn Hoàng vào Thuận hoá, xây dựng thế lực riêng.

`*` Năm `1627,` họ Trịnh đem quân đánh họ Nguyễn `to` chiến tranh bùng nổ.

`-` Diễn biến:

`*` Trong `45` năm `(1627-1672),` Hai bên giao chiến `7` lần.

`*` Quân Trịnh chủ động tấn công nhưng không vượt qua được phòng tuyến Luỹ Thầy kiên cố của quân Nguyễn.

`to` Chiến sự bất phân thắng bại, gây tổn thất lớn cho đất nước.

`-` Hậu quả:

`*` Năm `1672,` chia ra làm `2` bên, lấy sông Gianh (Quảng Bình) làm ranh giới. Phía Bắc gọi là Đằng Ngoài (Họ Trịnh), phía nam gọi là Đằng Trong (Họ Nguyễn).

`*` Vua Lê chỉ còn là danh nghĩa, mọi quyền lực đều thuộc về họ Nguyễn và họ Trịnh.

`*` Cuộc chiến kéo dài khiến ruộng đồng, xóm làng bị tàn phá. Đời sống nhân dân cực kỳ khốn khổ, chịu nhiều mất mát, chết đói.