BÀI LÀM

     "Qua Đèo Ngang" là bài thơ Nôm Đường luật xuất sắc của nữ sĩ Nguyễn Thị Hinh, thường được biết đến với danh xưng Bà Huyện Thanh Quan, một nhà thơ nổi tiếng với phong cách trang nhã và hoài cổ. Tương truyền, bài thơ được sáng tác khi bà trên đường từ Thăng Long vào kinh đô Phú Xuân Huế nhậm chức dưới triều Nguyễn, lúc đi ngang qua Đèo Ngang, một thắng cảnh hùng vĩ nhưng hoang sơ chia cắt hai miền. Bài thơ là tiếng lòng cô đơn, lạc lõng của thi nhân trước thời cuộc, được gửi gắm qua bức tranh thiên nhiên lúc chiều tà.

     Mở đầu bài thơ, không gian Đèo Ngang hiện lên rộng lớn nhưng tĩnh lặng, thấm đẫm nỗi buồn. Thời điểm "bóng xế tà" không chỉ gợi ánh sáng cuối ngày yếu ớt mà còn mang nặng cảm thức về sự tàn phai. Cảnh vật "cỏ cây chen đá, lá chen hoa" hiện lên hoang sơ, rậm rạp. Điệp từ "chen" vừa gợi sức sống mãnh liệt, vừa phủ lên cảnh một vẻ um tùm, lộn xộn, càng tô đậm sự hoang vắng, thiếu vắng bàn tay con người.

     Giữa nền thiên nhiên ấy, sự sống con người càng trở nên nhỏ bé, thưa thớt. Bằng nghệ thuật đảo ngữ, các từ láy tượng hình "lom khom", "lác đác" được đặt lên đầu câu đã nhấn mạnh dáng vẻ mệt mỏi, xa xăm của tiều phu và sự thưa thớt, hiu hắt của mấy túp lều chợ ven sông. Phép đối chỉnh giữa hai câu thơ đã vẽ nên một bức tranh thiếu sức sống, nhuốm màu tàn lụi.

     Đến những câu thơ tiếp theo, cảnh vật không còn được tả thực mà đã trở thành phương tiện để nữ sĩ giãi bày tâm trạng. Tiếng chim cuốc khắc khoải "nhớ nước", tiếng chim đa đa thảng thốt "thương nhà" thực chất là tiếng lòng đầy đau đớn của thi nhân. Nghệ thuật chơi chữ đồng âm "quốc quốc" nghĩa là nước và "gia gia" nghĩa là nhà, cùng điển tích vua Thục mất nước đã biến tiếng chim tự nhiên thành tiếng kêu xé lòng của một con người nặng lòng với quá khứ vàng son đã mất và nỗi nhớ quê hương da diết.

     Đỉnh điểm của nỗi cô đơn dồn nén trong câu kết. Hành động "dừng chân đứng lại" là phút giây lắng lại để cảm nhận sâu sắc hơn bi kịch nội tâm. Giữa không gian rợn ngợp "trời, non, nước", con người như lọt thỏm hoàn toàn. Cụm từ "ta với ta" khép lại bài thơ, chỉ còn nhà thơ đối diện với chính mình, với "một mảnh tình riêng" không thể sẻ chia. Cái "ta" sừng sững ở đây mang vẻ cô đơn tuyệt đối, khác hẳn cái "ta" đồng điệu trong thơ Nguyễn Khuyến.

     Về nghệ thuật, bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật với niêm luật chặt chẽ. Tác giả sử dụng thành công phép đối, kết hợp với đảo ngữ, từ láy gợi hình, gợi cảm. Bút pháp tả cảnh ngụ tình được vận dụng khéo léo, mượn cảnh vật để bộc lộ nội tâm. Ngôn ngữ thơ trang nhã, sử dụng điển cố và nghệ thuật chơi chữ tinh tế, tạo nên giọng thơ hoài cổ, man mác buồn.

     "Qua Đèo Ngang" là tiếng thơ của một tấm lòng thương nước, nhớ nhà, thể hiện nỗi cô đơn sâu thẳm của con người trước không gian rộng lớn và thời cuộc đổi thay. Bài thơ đã tồn tại trong lòng người đọc bao thế hệ bởi vẻ đẹp hoài cổ và giá trị nhân văn sâu sắc.

.

DÀN Ý CHUNG CỦA BÀI VĂN PHÂN TÍCH THƠ:

1. Mở bài

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm.

-Nêu vấn đề nghị luận: nội dung và nghệ thuật chính.

2. Thân bài

- a. Khái quát

+) Hoàn cảnh sáng tác, mạch cảm xúc.

- b. Phân tích chi tiết

+) Phân tích lần lượt các khổ/câu thơ.

+) Làm rõ: nội dung, hình ảnh, biện pháp tu từ.

- c. Đánh giá Nghệ thuật:

+) thể thơ, ngôn ngữ, biện pháp tu từ, giọng điệu.

+) Nội dung: chủ đề, tư tưởng, thông điệp.

3. Kết bài

+) Khẳng định giá trị bài thơ.

+) Nêu cảm nhận của bản thân.

mik bổ sung bài lm ra giấy.