[BẠN THAM KHẢO]:

Trong hành trình chiếm lĩnh tri thức, tinh thần tự học và chủ động là chìa khóa vàng dẫn đến thành công. Thế nhưng, hiện nay một bộ phận không nhỏ học sinh đang mắc phải "căn bệnh" mang tên ỷ lại. Đây không chỉ là một thói quen xấu nhất thời mà còn là rào cản lớn lao ngăn cách người trẻ với sự trưởng thành và bản lĩnh cá nhân.

Ỷ lại trong học tập biểu hiện rất đa dạng và tinh vi. Đó là tình trạng học sinh đến lớp chỉ để  điểm danh, mọi bài tập về nhà đều chờ đợi để chép lại của bạn bè hoặc sao chép y nguyên từ các trang giải bài tập trên mạng. Đó là việc thụ động ngồi chờ thầy cô "mớm" từng ý văn, giải từng bài toán mà không chịu tự mình tư duy hay lật mở vấn đề. Đáng ngại hơn, sự dựa dẫm này còn lan sang cả đời sống sinh hoạt: nhiều bạn học sinh lớp 10, lớp 11 vẫn để cha mẹ chuẩn bị từ quần áo, sách vở đến việc quyết định thay mọi lựa chọn cá nhân.

Nguyên nhân của thực trạng này một phần đến từ áp lực thành tích khiến học sinh chọn con đường ngắn nhất (dù là gian lận hay dựa dẫm) để có kết quả tốt. Phần khác đến từ sự nuông chiều thái quá của phụ huynh. Tuy nhiên, nguyên nhân cốt lõi vẫn nằm ở ý thức của mỗi cá nhân. Nhiều bạn trẻ chưa nhận thức được rằng: Học là để tự khẳng định mình, không phải học hộ cho người khác.

Tác hại đầu tiên và trực diện nhất chính là sự rỗng tuếch về kiến thức. Khi một học sinh ỷ lại, bộ não sẽ rơi vào trạng thái "ngủ quên". Việc không tự mình giải quyết các yêu cầu học tập khiến tư duy bị thui chột, khả năng sáng tạo bị triệt tiêu. Điểm số có thể vẫn cao nhờ sự "vay mượn" công sức của người khác, nhưng đó chỉ là những con số ảo. Khi bước vào các kỳ thi nghiêm túc hay đối mặt với những vấn đề thực tế, những ''cây tầm gửi" này sẽ lập tức bộc lộ sự hổng kiến thức trầm trọng và thất bại là điều tất yếu.

Bên cạnh đó, thói ỷ lại bào mòn bản lĩnh và kỹ năng sống. Môi trường học đường là nơi rèn luyện khả năng chịu đựng áp lực và giải quyết vấn đề. Nếu luôn chọn cách dựa dẫm để né tránh khó khăn, học sinh sẽ hình thành tâm lý sợ hãi trước những thử thách. Khi không có ai để bám víu, họ dễ dàng rơi vào trạng thái hoang mang, mất phương hướng và thiếu khả năng tự chủ. Điều này vô cùng nguy hiểm khi các em bước ra khỏi cánh cổng trường phổ thông – nơi không còn sự bao bọc của gia đình và thầy cô.

Không chỉ gây bào mòn bản lĩnh và kĩ năng sống, sự ỷ lại gây ra sự rạn nứt trong các mối quan hệ xã hội. Một tình bạn đẹp dựa trên sự chia sẻ và cùng nhau tiến bộ. Nếu một cá nhân luôn chỉ biết nhận mà không cho, luôn biến bạn bè thành công cụ để hoàn thành bài tập của mình, thì sớm muộn gì sự tôn trọng và tin tưởng cũng sẽ tan biến. Sự dựa dẫm quá mức khiến học sinh trở thành gánh nặng cho tập thể, tạo ra môi trường học tập thiếu công bằng và thiếu động lực phấn đấu.

Để khắc phục, mỗi học sinh cần hiểu rằng: "Không có bữa ăn nào là miễn phí". Mọi kết quả có được từ sự ỷ lại đều không bền vững. Chúng ta cần học cách đối mặt với thất bại và tự mình đứng dậy. Cha mẹ và thầy cô nên đóng vai trò là người hướng dẫn, khơi gợi thay vì làm thay, làm hộ.

Sự ỷ lại là "liều thuốc độc" êm ái giết chết tương lai của học sinh. Đừng để tuổi trẻ của bạn trôi qua trong sự thụ động và mờ nhạt. Hãy dũng cảm bước ra khỏi vùng an toàn, tự cầm lái con tàu tri thức của chính mình, bởi chỉ có đôi chân tự bước mới đưa ta đến những đỉnh cao thực thụ.