Đáp án

Trà Vinh là mảnh đất của sự giao thoa văn hóa đặc sắc, và nếu phải nhắc đến một cái tên đại diện cho sự tỉ mỉ, khéo léo của người dân nơi đây, mình không thể không kể đến nghề làm mặt nạ Khmer ở xã Lương Hòa, huyện Châu Thành.

Đây không chỉ là một nghề thủ công mà còn là linh hồn của những điệu múa Chhay-dăm hay những vở kịch hát Dù-kê truyền thống.

Nguồn gốc và ý nghĩa

Nghề làm mặt nạ (hay còn gọi là làm mão, đầu chằn) đã có từ lâu đời, gắn liền với đời sống tâm linh và nghệ thuật của đồng bào người Khmer. Những chiếc mặt nạ này mô phỏng các nhân vật trong sử thi Ramayana như ông Chằn (Yeak), khỉ Hanuman, các vị tiên nữ hay các linh vật. Đối với người Trà Vinh, mỗi chiếc mặt nạ không chỉ là đạo cụ biểu diễn mà còn chứa đựng niềm tin về thiện và ác, về sự bảo hộ của các vị thần.

Quy trình chế tác kỳ công

Để làm ra một chiếc mặt nạ "có hồn", người nghệ nhân phải trải qua rất nhiều công đoạn đòi hỏi sự kiên nhẫn cực độ:

• Tạo khuôn: Nghệ nhân sử dụng đất sét để nặn hình nhân vật, sau đó đổ khuôn bằng xi măng hoặc thạch cao.

• Dán giấy (Bồi): Thay vì đúc nguyên khối, người ta dùng giấy quyến hoặc vải mùng dán từng lớp mỏng lên khuôn bằng hồ dính đặc biệt cho đến khi đạt độ dày nhất định.

• Phơi và tách khuôn: Sau khi khô hẳn, lớp vỏ giấy được tách ra khỏi khuôn đất sét, tạo nên hình dáng cơ bản nhưng rất nhẹ và bền.

• Chạm trổ và sơn vẽ: Đây là khâu quan trọng nhất. Nghệ nhân dùng đôi tay tài hoa để vẽ những hoa văn uốn lượn (Kbach) đặc trưng của nghệ thuật Khmer. Màu sắc thường rất rực rỡ: đỏ hung cho sự mạnh mẽ của Chằn, trắng tinh khôi cho khỉ Hanuman, hay vàng óng ánh cho các vị thần.

Sức sống của nghề truyền thống

Dù hiện nay có nhiều loại vật liệu hiện đại như nhựa hay composite, nhưng những chiếc mặt nạ giấy bồi thủ công tại Trà Vinh vẫn giữ được vị thế riêng. Du khách khi đến đây thường rất thích thú khi được tận mắt chứng kiến các nghệ nhân "thổi hồn" vào những mảnh giấy thô sơ, biến chúng thành những tác phẩm nghệ thuật rực rỡ sắc màu.

Nghề làm mặt nạ không chỉ giúp giữ lửa cho các loại hình nghệ thuật sân khấu cổ truyền mà còn là niềm tự hào về bản sắc văn hóa của vùng đất "Chùa Tháp" Trà Vinh.