Lí tưởng sống là "ngọn hải đăng" dẫn đường cho con người, đặc biệt là đối với thanh niên – thế hệ làm chủ vận mệnh quốc gia. Mỗi thời đại, hoàn cảnh lịch sử khác nhau lại đặt lên vai người trẻ những sứ mệnh riêng biệt, tạo nên những sắc thái khác nhau trong lí tưởng sống giữa thanh niên xưa và nay.

Trước hết, lí tưởng của thanh niên thời kỳ kháng chiến là lí tưởng cứu nước. Trong cảnh nước mất nhà tan, mục tiêu cao cả nhất là độc lập, tự do cho dân tộc. Những người trẻ như Kim Đồng, Võ Thị Sáu hay thế hệ "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước" đã sẵn sàng gác lại tình riêng, rời xa ghế nhà trường để bước vào khói lửa. Lí tưởng của họ rực cháy ngọn lửa của sự hy sinh: "Cảm tử cho Tổ quốc quyết sinh". Hạnh phúc của cá nhân lúc bấy giờ được hòa chung vào niềm vui lớn của ngày đất nước thống nhất.

Ngày nay, khi đất nước đã hòa bình, lí tưởng của thanh niên đã chuyển mình sang lí tưởng kiến thiết và hội nhập. Sứ mệnh của thế hệ trẻ hiện nay là đưa Việt Nam "sánh vai với các cường quốc năm châu" về kinh tế, công nghệ và văn hóa. Đó là lí tưởng khẳng định bản thân, làm giàu chính đáng và cống hiến trí tuệ cho cộng đồng. Thanh niên ngày nay không chỉ bó hẹp không gian sống trong lũy tre làng mà đã trở thành những "công dân toàn cầu", khát khao chinh phục đỉnh cao tri thức và mang bản sắc Việt ra thế giới.

Tuy nhiên, dù ở thời đại nào, lí tưởng của thanh niên vẫn luôn gặp nhau ở một điểm chung: Lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm. Nếu cha ông ta thể hiện tình yêu nước bằng máu xương trên chiến trường, thì thế hệ trẻ hôm nay thể hiện điều đó qua các công trình nghiên cứu, những chiến dịch tình nguyện "Mùa hè xanh" hay sự tử tế giữa đời thường.

Dù vậy, vẫn còn một bộ phận nhỏ thanh niên sống thực dụng, thiếu lí tưởng, sa vào các tệ nạn hoặc sống "mòn" trong sự an phận. Điều này thật đáng phê phán, bởi một thanh niên không có lí tưởng giống như con thuyền không có lái giữa biển khơi đại ngàn.

Tóm lại, lí tưởng sống là cốt cách của tuổi trẻ. Thanh niên hôm nay cần tiếp nối hào khí của thế hệ đi trước, lấy sự học và sự cống hiến làm kim chỉ nam, để không chỉ sống cho riêng mình mà còn góp phần vào sự trường tồn của dân tộc.