I. Mở bài

• Giới thiệu tác giả: Hoàng Phủ Ngọc Tường là một trong những nhà văn bút ký hàng đầu Việt Nam, nổi tiếng với phong cách tài hoa, uyên bác, giàu chất thơ và đậm đà tình yêu quê hương.
• Giới thiệu tác phẩm: "Ai đã đặt tên cho dòng sông?" (1981) là bài bút ký xuất sắc nhất của ông về xứ Huế, miêu tả sông Hương như một thực thể sống có tâm hồn.
• Nội dung chính: Tác phẩm là sự kết hợp giữa cảm xúc tinh tế, tri thức địa lý, lịch sử và văn hóa để khắc họa dòng sông Hương thơ mộng, trữ tình. 

II. Thân bài
1. Sông Hương dưới góc độ địa lý (thủy trình)

• Thượng nguồn:
  • Sông Hương được miêu tả như "bản trường ca rầm rộ của rừng già".
  • Mãnh liệt, cuộn xoáy, bí ẩn giữa bóng cây đại ngàn.
  • Vẻ đẹp hoang dại, quyến rũ như "cô gái Di-gan phóng khoáng và man dại".
• Khi ra khỏi rừng già:
  • Sông Hương "chuyển dòng một cách liên tục", "uốn mình theo những đường cong thật mềm".
  • Trở thành "người mẹ phù sa của một vùng văn hóa xứ sở".
• Khi chảy về đồng bằng và ngoại ô:
  • Vẻ đẹp trầm mặc, trí tuệ như "triết lý cổ điển".
  • Dòng sông chảy chậm, êm đềm như một "điệu slow tình cảm".
• Khi chảy vào lòng thành phố Huế:
  • Sông Hương trở nên duyên dáng, e ấp, "vui tươi hẳn lên" khi gặp tiếng chuông chùa Thiên Mụ.
  • Vẻ đẹp tình tứ, lãng mạn như một "người tình dịu dàng và chung thủy". 

2. Sông Hương dưới góc độ văn hóa và lịch sử

• Lịch sử: Sông Hương là nhân chứng, ghi dấu những thế kỷ vẻ vang, là dòng sông bi hùng, gắn liền với các vua Hùng, Nguyễn Huệ và các cuộc khởi nghĩa.
• Văn hóa:
  • Sông Hương gắn liền với âm nhạc cổ điển Huế (Ca Huế).
  • Gắn liền với thi ca: là nàng thơ của nhiều thi sĩ (Bà Huyện Thanh Quan, Tố Hữu).
• Tên gọi: Tác giả lý giải tên gọi bằng tình yêu tha thiết, gợi nhắc truyền thuyết về chúa Nguyễn Hoàng và hương thơm của cỏ cây sông Hương. 

3. Đặc sắc nghệ thuật

• Cái tôi tài hoa, uyên bác: Sự kết hợp nhuần nhuyễn tri thức địa lý, lịch sử, văn hóa.
• Văn phong: Tao nhã, tinh tế, giàu chất thơ, câu văn dài, giàu hình ảnh so sánh, nhân hóa táo bạo.
• Ngôn từ: Sử dụng ngôn ngữ điêu luyện, giàu liên tưởng, gợi hình, gợi cảm. 

III. Kết bài

• Khẳng định giá trị: Tác phẩm không chỉ là văn tả cảnh mà là một bài thơ văn xuôi tuyệt đẹp về sông Hương và xứ Huế.
• Tình cảm tác giả: Thể hiện tình yêu tha thiết, sâu sắc và sự gắn bó máu thịt của Hoàng Phủ Ngọc Tường đối với quê hương, đất nước.
• Dấu ấn: Tác phẩm khẳng định vị thế độc tôn của ông trong thể loại bút ký văn học.