Mỗi độ xuân về, khi những con sóng bắt đầu dịu êm và nắng ấm trải dài trên những bãi cát, người dân các xã vùng biển Hậu Lộc như Minh Lộc, Ngư Lộc lại náo nức chuẩn bị cho ngày hội lớn nhất trong năm: Lễ hội Cầu ngư. Diễn ra từ ngày 22 đến 24 tháng 2 Âm lịch, đây không chỉ là sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng mà còn là linh hồn kết nối cộng đồng ngư dân vùng biển Diêm Phố xưa.Ngay từ những ngày trước hội, không khí chuẩn bị đã lan tỏa khắp các ngõ xóm. Tại xã Ngư Lộc – trung tâm tổ chức lễ hội – những chiếc thuyền đánh cá được sơn mới, trang hoàng cờ hoa rực rỡ đậu san sát nơi cửa biển. Đặc biệt nhất là việc chế tác thuyền Long Châu – vật phẩm linh thiêng nhất của lễ hội. Chiếc thuyền này được làm bằng tre, mây và giấy màu, mô phỏng hình rồng uy nghi với đầy đủ các vật dụng sinh hoạt, tượng trưng cho sự che chở của các vị thần biển đối với ngư dân.Phần Lễ diễn ra vô cùng trang nghiêm với các nghi thức như lễ khai sắc, thỉnh sắc và tế lễ tại trung tâm văn hóa xã. Điểm nhấn chính là Lễ rước Long Châu diễn ra vào sáng ngày khai mạc. Trong tiếng trống, tiếng chiêng rộn rã, đoàn rước đi qua các trục đường chính, thu hút hàng vạn người dân và du khách thập phương đổ về chen chân theo dõi. Người dân tin rằng, việc Long Châu đi qua sẽ mang lại sự may mắn, xua đuổi rủi ro và mang lại bình an cho cả làng.Sau phần lễ sâu lắng là phần Hội bùng nổ với sức trẻ và sự hào hứng. Ngư dân tạm gác việc ra khơi để cùng nhau tham gia các trò chơi dân gian mang đậm bản sắc biển cả như đua thuyền, lắc thúng, kéo co hay thi bơi. Những tiếng hò reo cổ vũ vang động một góc trời, xua tan những mệt nhọc của những chuyến biển dài ngày. Ngoài ra, các hoạt động văn nghệ như hát chầu văn, diễn xướng dân gian cũng diễn ra sôi nổi tại các sân đình, lăng miếu, tạo nên một bức tranh văn hóa đa sắc màu.Lễ hội khép lại vào ngày 24 với nghi thức hóa Long Châu tại bãi biển, gửi gắm theo đó là những ước vọng về một năm "mưa thuận gió hòa", cá mực đầy khoang và cuộc sống trù phú. Với những giá trị lịch sử và văn hóa độc đáo, lễ hội này đã chính thức được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.Đến với Minh Lộc, Ngư Lộc những ngày này, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng một lễ hội hoành tráng mà còn cảm nhận được sự đoàn kết, lòng biết ơn sâu sắc của con người đối với biển mẹ. Lễ hội Cầu ngư chính là minh chứng sống động cho bản sắc văn hóa bền bỉ và mãnh liệt của người dân miền biển Thanh Hóa qua bao đời nay