Viết bài văn phân tích bài thơ tiến sĩ giấy của tác giả Nguyễn khuyến

Bài làm

Nguyễn Khuyến là một cây bút tiêu biểu của nền thơ ca trung đại Việt Nam. Thơ của ông thể hiện tình yêu quê hương đất nước tha thiết và nỗi lòng ưu tư trước thời cuộc. Bên cạnh những bài thơ trữ tình như thu vịnh Thu Điếu Thu Ẩm bạn đọc còn biết đến ông với những bài thơ trào phúng sắc sảo. Trong số tác phẩm đặc sắc đó không thể không thể đến bài thơ tiến sĩ giấy. Mượn thử hình nộm giếng sĩ đồ chơi bằng giấy của trẻ Nguyễn Khuyến đã phê phán thực trạng hư danh của những kẻ mang danh đỗ đạt cao như Thực chất lại rỗng tuếch trong bối cảnh khoa cửa ở thời kỳ đầu của chế độ thực dân phong kiến đồng thời bộc lộ thái độ tự trào chua sắc của chính tác giả một Nho dễ dàng Thấy mình bất lực trước cuộc đời

Nhìn trên ý nghĩa bề mặt văn bản bài thơ có thể thấy đối tượng mà Tam Nguyên Yên Đổ hướng tới để tạo nên tiếng cười là những đồ chơi dân gian - hình nộm ông tiến sĩ làm bằng giấy dành dành cho trẻ em trong những dịp Tết Trung Thu. Làm loại đồ chơi này các nghệ nhân dân gian bún khơi dậy ở trẻ lòng tiểu học và ý chí phấn đấu để đạt tới vinh quang của nền học vấn thời đại cống hiến tài năng cho đời đem lại niềm vui cho ông bà cha mẹ vinh quang cho dòng họ ,tổ tiên. Như vậy hình ảnh ông nè Tháng 8 là một hình ảnh mang tính truyền thống rất đẹp .Nhưng ẩn đằng sau lớp nghĩa tả thực bài thơ lại là tiếng nói phê phán sâu cay sắc sảo của nhà thơ

Ở hai câu để Nguyễn Khuyến chưa Nói thẳng cho người đọc biết rõ người được ông giới thiệu trong bài thơ là ai nhân vật này có đủ cờ biển cân đai Lộc xanh kế chéo đích thị là một vị tiến sĩ oai phong mới được ghi danh Đỗ đầu trên bảng Rồng

Cũng cả cũng biển cũng cân đai

Cũng gọi ông nghe có kém ai

Biển là tấm gỗ sơn son thiếp vàng có khác bốn chữ "ân tứ vinh quy" cân là cái khăn, đai là cái vòng đeo ngang lưng ở ngoài áo Trầu. Hết thảy đều là những thứ cao quý vua ban cho người đó tiến sĩ để vinh quy bái tổ. Nhân vật có vẻ bề ngoài vừa Uy Nghi vừa phô trương tự đắc. Tuy nhiên điệp từ cũng xuất hiện với mật độ dày đặc và ẩn chứa ý vị mỉa mai bắt đầu bộc lộ thái độ của tác giả khiến cho ta có điều gì đó bất thường ở vị tiến sĩ này. Từ " cũng" được nhấn mạnh , được đưa lên đầu câu chỉ sự giống nhau lập lại của hiện tượng kết hợp với ba từ "có kém ai" khiến cho con người có học vị cao này có cái vẻ của sự giả dối học đòi

Đọc đến hai câu thơ sau mọi việc đã trở nên rõ ràng hơn nhân vật "cũng biển cũng cân đai" kia hóa ra chỉ là một ông tiến sĩ giấy.

Mảnh giấy làm nên thân giáp bảng

Nét son điểm rõ mặt Văn Khôi

Trong hai câu thực này nghệ thuật đối được Nguyễn Khuyến sử dụng hết sức đặc địa. "Mảnh giấy" đối với "thân giáp bạn", " nét son" đối với "Mặc Văn Khôi" ."Giáp bảng" là bản công bố kết quả thi cử ngày xưa còn được gọi một cách trang trọng là bản rồng . "Thân Giáp Bạn" là người đỗ đạt cao nhưng thực chất ở đây chỉ được chế tác từ một mảnh giấy vụn. Con chỉ bằng vài "nét son" là có thể tạo nên "mặt Văn Khôi"- chỉ người đứng đầu làng văn. Nguyễn Khuyến đã đặt những sự vật có giá trị khác hẳn nhau vào trong một kết cấu song hành, đối lập cho mọi người thấy được việc tạo ra một ông tiến sĩ giả bằng giấy thực chẳng khó khăn gì. Qua đó thể hiện tính chất rẻ mạc, vô nghĩa của danh hiệu tiến sĩ thực của cái thời cuối phong kiến đầu thực dân này.

Ông nè Tháng Tám có diện mạo bên ngoài giống hệt như tất cả các ông tiến sĩ thật nhưng cái thực học chỉ nhẹ hều như mảnh giấy và vết son mà thôi. Nhà thơ đã mượn hình ảnh của ông tiến sĩ giấy để nói về ông tiến sĩ thật đương thời và vạch trần bản chất giả dối của đối tượng bằng cách chỉ ra mâu thuẫn giữa hình thức bề ngoài lộng lẫy ,hào nhoáng ,được che dấu hết sức tinh vi và cái thực chất bên trong sáo rỗng ,Đáng Thương Hại của nhân vật.

Đối với kẻ theo đòi chuyện học hành thì danh hiệu tiến sĩ là niềm vinh quang mà muốn đạt được nó thì người quân tử phải không ngừng tự học hành rèn luyện, có trí thức thông kim bác cổ , có tài năng xuất chúng để ra giúp dân ,giúp nước. Có biết ba người đã theo đòi học hành chăm chỉ suốt đời mà vẫn không đạt được vinh quang đó. Nhưng nay thì đã khác cái danh hiệu ấy đã bị người đời coi thường , khinh rẻ.

Tấm thân Xiêm áo sao mà nhẹ

Cái giá khoa danh ấy mới hời

Đến với hai câu luận, Nguyễn Khuyến dường như đã chuyển từ việc mô tả khách quan sang việc đánh giá chủ quan. Chỉ qua hai cụm từ "tấm thân xiêm áo" " sao mà nhẹ" với "ấy mới hời " dường như giá trị của ông nè Đang có thể mang ra để cân đo đong đếm. Ngày Xưa kể lao tâm khổ tử để đỗ đạt khoác trên thân tấm áo vua ban mà cảm thấy trách nhiệm nặng nề, thì nay kẻ mua danh bán lợi khoác lên mình tấm áo đó mà sao thấy nhẹ Băng. Đơn giản Bởi nó là thứ giả dối, không phải ngẫu nhiên khi mô tả một ông tiến sĩ bằng giấy , nhưng nhà thơ vẫn phải luôn gắn vào đó từ " thân giáp bảng " hoặc "tấm thân xiêm áo" để tạo nên sự so sánh. Nhưng sau những lời lẽ tưởng như chủ quan đến chế giễu mỉa mai trên như đã đang thể hiện sự Ngậm Ngùi, chua chát ,cảm thán về thời thế và nhà thơ dường như đang buồn cho chính mình vậy.

Sáu câu thơ trên như một chiếc đòn bẩy để hai câu thơ cuối buông ra một lời kết luận khiến người đọc bàng hoàng.

Ghế chéo lọng xanh ngồi bảnh chọe

Tưởng rằng đồ thật hóa đồ chơi.

Ở đây thêm một lần nữa tác giả tiếp tục khắc họa sâu thêm sự đối lập tương phản gay gắt giữa cái bên ngoài và bản chất thật của ông tiến sĩ. Cụm từ ghế chéo lọng xanh vẫn gây cho người đau ấn tượng về dáng vẻ oai vệ vốn có của nhân vật có học vấn cao nhất đương thời. Những lần nâng lên cuối cùng này cũng sẽ là lần muốn quyển giảng cho đối tượng trào phúng đòn hệ bã chí mạng nhất. Giọng điệu mỉa mai hài hước của hai chiếc bảnh chọe đã giết chết, vạch rõ cãi oai phong của tiến sĩ kia thực chất chỉ là cái mẽ giả dối bên ngoài : tưởng rằng đồ thật hóa đồ chơi .Thật là một hình ảnh thảm hại. Cái kẻ mà ghế chéo lọng xanh ngồi bảnh chọe ấy hóa ra là một thứ con rối chịu để kể các giật dây mà thôi. Cái xã hội bác nháo ấy , cái thứ triều đình bù nhìn toàn những quán trèo vai nhỏ khác chỉ thằng hề ấy nhất định chỉ có thể sản sinh ra cái thứ hàng mã này. Mà cái kẻ đứng đằng sau giật dây tất cả lũ rối người tới từ trên xuống dưới không ai khác chính là bè lũ thực dân cướp nước. Nguyễn Huệ đã nhìn thấy tất cả điều đó và ông kín đáo đưa ra trào phúng đại diện ưu tú nhất nhưng đã trở nên lỗi thời của cái thể chế đó.

Bài thơ Tiến Sĩ Giấy của Nguyễn Khuyến không chỉ hấp dẫn người đọc bởi nội dung đặc sắc mà còn bởi nghệ thuật vô cùng độc đáo của Nguyễn Khuyến trong thơ trào phúng. Lối chào phúng của Nguyễn Khuyến trong bài thơ này là núi trào phúng gián tiếp ,kín đáo và thâm thúy. Ý định trào phúng của tác giả không bộc lộ trên bề mặt văn bản mà chìm sâu sau hình ảnh và từ ngữ. Không những thế nhà tớ đã táo bạo đưa vào trong thơ mình những hư từ lời nói khẩu ngữ kiểu như:"cũng...cũng"," kém ai", " sao mà nhẹ ",... đưa chất văn xuôi ,chất thế tục vào trong một thể thơ có tính ước lượng tượng trưng cao như thơ Đường Luật khiến cho thể thơ này trở nên gần gũi hơn giàu giá trị hiện thực hơn. Nhà thơ phát hiện mâu thuẫn đáng cười ở đối tượng qua những nét đối lập của sự đồng dạng giống nhau ( tiến sĩ thật - Tiến Sĩ Giấy). Đó là những mâu thuẫn những điều nổi bật gây cười có ngay trong bản thân đối tượng mà chính nó không hề ý thức được.

Bài thơ Tiến Sĩ Giấy của Nguyễn Khuyến nói lên suy nghĩ sự trăn trở của tác giả đối với thời cuộc đối với vận mệnh của đất nước qua đó thể hiện tình yêu quê hương đất nước của tác giả mặc dù bài thơ ra đời đã lâu nhưng tiếng thơ vẫn và tiếng lòng của cụ Tam Nguyên Yên Đổ vẫn có ý nghĩa cảnh tỉnh và thắp sáng tư tưởng cho thế hệ hôm nay và mai sau

Cho mình xin năm sao và câu trả lời hay nhất nhé . Xin cảm ơn