`\color{pink}{\text{౨ৎ _kngh.pie౨ৎ}}`

DÀN Ý NGHỊ LUẬN PHÂN TÍCH , ĐÁNH GIÁ MỘT TÁC PHẨM TRUYỆN

Dàn ý chung :

1. Mở bài

`-` Giới thiệu tác giả , tác phẩm.

`-` Nêu luận đề : chủ đề `+` các nét nghệ thuật truyện đặc sắc.

`*` Gợi ý mở bài mẫu gián tiếp : M.Gorki đã từng nói : " Văn học là nhân học " . Thật vậy , từ cổ chí kim đến nay , con người luôn là nơi bắt đầu và đi đến của văn học . Nhắc đến đề đài ... , không thể bỏ qua tác phẩm " ... " của nhà văn ... Đây là một tác phẩm đặc sắc , với nội dung ấn tượng và những nét đặc sắc về nghệ thuật độc đáo , tinh tế . Tác phẩm đã thành công để lại trong lòng người đọc nhiều ấn tượng và những cảm xúc khó phai về ... ( chủ đề tác phẩm ).
2. Thân bài

2.1 Tóm tắt

`-` Xác định nhân vật.

`-` Xác định những sự việc chính diễn ra với nhân vật.

2.2 Phân tích , đánh giá

a) Chủ đề của truyện.

`-` Gọi tên chủ đề 

`-` Cảm nhận :

`+` Chủ đề mới hay cũ ? ( tất cả các chủ đề đều quen thuộc , nhưng cách thể hiện của tác giả là mới )

`+` + Nếu chủ đề đã cũ thì còn giá trị không ? Vì sao ? ( luôn luôn có giá trị bởi thông điệp nhân văn câu chuyện gửi gắm , vì tài năng của tác giả đã thể hiện câu chuyện như thế nào ... )

b) Những nét đặc sắc nghệ thuật.

`-` Cách xây dựng cốt truyện (  cốt truyện đơn tuyến / đa tuyến ; các sự việc diễn ra liên tiếp , dồn dập / khoan thai , từ tốn ; trật tự tuyến tính / đảo trật tự ... )

`*` Gợi ý : Không chỉ mang thông điệp giàu ý nghĩa , nhân văn , " ... " ( tên tác phẩm ) còn hấp dẫn người đọc bởi nghệ thuật kể chuyện độc đáo . Với tác phẩm " ... " , nhà văn đã xây dựng một cốt truyện tuy đơn giản và gần gũi nhưng không kém phần đặc sắc . Câu chuyện kể về ... Tác giả đã thật tài tình khi xây dựng cốt truyện đơn tuyến ( đa phần các truyện ngắn sẽ là cốt truyện đơn tuyến ) và khéo léo sắp xếp theo trình tự hợp lý để thu hút sự tò mò , hứng thú của người đọc . Chắc hẳn khi đọc tới tác phẩm , độc giả không chỉ dễ dàng theo dõi được sự phát triển của cốt truyện mà còn được dẫn dắt một cách mượt mà và đầy tinh tế . Hơn thế nữa , chính cốt truyện đã góp phần quan trọng vào việc thể hiện rõ nét chủ đề tư tưởng của tác phẩm . Như vậy , với dung lượng khá ngắn gọn nhưng cốt truyện của " ... " ( tên tác phẩm ) đã gợi ra bao trăn trở , suy nghĩ và chứa đựng nhiều bài học trong cuộc sống.

`-` Tình huống truyện : 

`+` Có mấy tình huống truyện ?  

`+` Mâu thuẫn được xây dựng trong tình huống truyện là mâu thuẫn giữa cá nhân với cộng đồng , giữa lí tưởng với hiện thực hay là mâu thuẫn nội tại ( đấu tranh nội tâm ) ... ? 

`*` Gợi ý : Nhà văn Nguyễn Minh Châu từng viết " Tình huống truyện như một lát cắt trên thân cây cổ thụ mà qua từng đường gân thứ gỗ , ta có thể thấy được trăm năm của một đời thảo mộc ". Đúng như vậy , trong tác phẩm " ... " điều đó đã được nhà văn chứng minh bằng cách xây dựng tình huống truyện hết sức ấn tượng . Tình huống truyện của tác phẩm chính là ... Chính tình huống truyện ấy đã giúp thúc đẩy câu chuyện phát triển lên cao trào và hấp dẫn bạn đọc . Hơn thế nữa , nhờ tình huống truyện phát triển lên cao trào và các phẩm chất của nhân vật được bộc lộ ... Bởi qua sự việc trên , ta thấy được nhân vật ... ( tên nhân vật , tính cách ) . Đặc biệt , tình huống truyện đã để lại những xúc động , những trăn trở sâu sắc về ... ( bài học tự rút ra ) 

`-`  Ngôi kể: ngôi thứ nhất / thứ nhì / thứ ba ? Ý nghĩa của ngôi kể đối với việc kể chuyện ? Vì sao tác giả lựa chọn ngôi kể này ? 

`-` Nhân vật : 

`+` Nhân vật chủ yếu xây dựng thông qua loại chi tiết nào ? 

`+` Mục đích , ý nghĩa của việc sử dụng những chi tiết đó để khắc họa nhân vật là gì ?  

`*` Gợi ý : Có thể nói , điểm nổi bật nhất trong " ... " ( tên tác phẩm ) chính là nghệ thuật xây dựng nhân vật . Điều đó được văn sĩ ... ( tên tác giả ) thể hiện rõ nét qua nhân vật ... Truyện ngắn / đoạn trích " ... " , nhân vật được nhà văn xây dựng chủ yếu qua ... ( các phương diện xây dựng nhân vật như ngoại hình , hành động , lời nói , cảm xúc ... ) ( lưu ý : phân tích nhân vật khoảng nửa trang giấy thi , phải trích dẫn chi tiết , từ đó suy ra tính cách nhân vật )

`*` Lưu ý : 

`-` Phân tích tới đâu thì trích dẫn chi tiết tới đó 

`-` Mỗi gạch đầu dòng trong phần nghệ thuật triển khai thành `1` đoạn văn riêng biệt 

2.3 Đánh giá 

`-` Bằng việc kết hợp [ các nét nghệ thuật đã phân tích ở trên ] , đoạn trích / tác phẩm đã thể hiện thành công [ chủ đề ]

`-` Giá trị khái quát của đoạn trích / tác phẩm.

3. Kết bài :

`-` Đánh giá lại.

`-` Liên hệ : bài học liên quan đến VĐNL 

`*` Gợi ý kết bài mẫu gián tiếp : Nhà phê bình văn học Hoài Thanh đã từng viết " Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có , luyện cho ta những tình cảm ta sẵn có " Quả thật , qua truyện ngắn / đoạn trích " ... " , tác giả ... đã khơi dậy trong lòng độc giả những tình cảm đẹp . Từ đó , bạn đọc thêm ... ( liên hệ bản thân )