Đọc văn bản sau:

Chèo đi rán(1) thứ sáu

Thấy nước vằn mông mốc

Xé nhau đục vật vờ

Chèo đi thôi, chèo đi !

Một người cầm cán dầm cho vững

Nước cuộn thác chớ lo

Biển nổi bão phong ba đừng run đừng rợn

Chèo đi rán thứ bảy,

Nước ác kéo ầm ầm

Nơi đây có quỷ dữ chặn đường

Nơi đây có ngọ lồm(2) bủa giăng

Chực ăn người đi biển

Chực nuốt tảng(3) nuốt thuyền

Mau mau lên lấy tiền, lấy tiền ra thế

Đem vàng bạc ra lễ chuộc thân

Có bạc mới được đi qua

Chèo đi rán thứ tám

Nước đổ xuống ầm ầm

To hơn bịch đựng lúa nước xoáy dữ ào ào

Nước thét gào kéo xuống Long Vương

Nhanh nhanh tay chèo sang qua khỏi

Chèo đi rán thứ chín

Trông thấy nước dựng đứng chấm trời

Khắp mặt biển nước sôi gầm réo

Biển ơi, đừng giết tôi

Nước hỡi, đừng lôi lấy thuyền

Đừng cho thuyền lật ngang

Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi ! […]

Mười hai rán nước nay đã qua rồi

Bây giờ mới biết tôi sống sót

Binh mã slay (4) rầm rập

Kéo vào chợ Đường Chu (5)

Sau lưng trơ lại tôi

Ngồi bên bờ biển đất trời mênh mông

Tự than thân trách phận

Cay đắng lắm đời sa dạ sa dồng (6)

Chèo thuyền qua lò than, qua biển

Nhìn đường về: nước cuộn ầm rung…

(Trích Vượt biển, Tổng hợp văn học các dân tộc thiểu số Việt Nam- Tập IV, Sđd, trang 887-889)

* Chú thích:

(1) Rán: ghềnh nước hoặc những khúc sông, suối nước chảy xiết, vực sâu nguy hiểm đe dọa những người chèo mảng.

(2) Ngọ lồm: quỷ vô hình (gió bão).

(3) Tảng: bè mảng.

(4) Slay: quan cai trị cõi âm.

(5) Đường Chu: là xứ ma. Chợ Đường Chu là chợ âm phủ.

(6) Sa dạ sa dồng: Chỉ những người làm phu phen, đầy tớ cho các slay nơi cõi âm.

Vượt biển là truyện thơ dân gian của dân tộc Tày-Nùng, dài khoảng 1000 câu thơ.

Có nội dung như sau: Có hai anh em nhà kia mồ côi, lúc nhỏ rất yêu thương nhau. Sau khi người anh lấy vợ, rồi giàu có. Người anh trở nên nhạt nhẽo và bỏ mặc em sống nghèo đói lam lũ, rách rưới. Chị dâu (vốn là một người phụ nữ giàu lòng thương) thương tình vá áo cho đứa em chồng. Không may hôm đó người chị vừa nhuộm chàm nên lưng áo rách của em đã in những ngón tay chàm của chị dâu. Người anh đi làm về nhìn thấy vết tay chàm trên lưng áo em, ghen tuông và khiến em bị chết oan ức. Linh hồn em không nơi nương tựa, bị các quan slay ở cõi âm bắt làm sa dạ sa dồng- phu chèo thuyền vượt biển. Mỗi lần vượt biển phải trải qua hành trình mười hai rán nước vô cùng hiểm nguy.

Trả lời các câu hỏi sau:

Câu 1. Lời kể trong văn bản là lời của ai?

Câu 2. Tìm các từ ngữ, hình ảnh trong rán nước thứ chín cho thấy sự dữ dội, hung hiểm của cảnh vượt biển mà các sa dạ sa dồng phải vượt qua?

Chèo đi rán thứ chín

Trông thấy nước dựng đứng chấm trời

Khắp mặt biển nước sôi gầm réo

Biển ơi, đừng giết tôi

Nước hỡi, đừng lôi lấy thuyền

Đừng cho thuyền lật ngang

Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi !

Câu 3. Xác định một biện pháp điệp cấu trúc trong văn bản và nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó?

Câu 4. Theo em các rán nước trong văn bản biểu tượng cho điều gì?

Câu 5. Nội dung văn bản đã tác động tới nhận thức của em như thế nào về thân phận của sa dạ sa dồng. Hãy ghi lại cảm nhận của bản thân ngắn gọn trong 5-7 dòng