Bài viết:

Nguyễn Khuyến (1835-1909), hiệu Quế Sơn, là một trong những gương mặt thi ca lỗi lạc nhất của văn học Việt Nam trung đại, nổi tiếng với biệt tài thơ Nôm và tấm lòng yêu nước thầm kín. Sau khi cáo quan về ở ẩn tại quê nhà Yên Đổ, ông đã dành tâm huyết sáng tác chùm thơ viết về cuộc sống điền viên và tình bằng hữu. “Bạn đến chơi nhà” là một thi phẩm đặc sắc, dung dị mà vô cùng sâu sắc, không chỉ khắc họa cuộc sống thanh bần của nhà thơ mà còn là khúc ca ca ngợi nghĩa tri âm, tri kỉ – một tình cảm vượt lên trên mọi phù phiếm vật chất, đạt tới giá trị nhân văn cao quý.

Thi nhân mở đầu bài thơ bằng một lời chào mừng đầy thân mật, gần gũi:

''Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,''

Dấu hiệu đầu tiên phải kể đến là thời gian: “đã bấy lâu nay”. Cụm từ này gợi sự chờ đợi khắc khoải, dường như đã rất lâu rồi người bạn tri kỉ mới có dịp ghé thăm chốn điền viên của thi sĩ. Càng xa cách lâu, niềm vui hội ngộ càng trở nên vỡ òa, thiết tha. Cách xưng hô “bác” đầy chân tình, thân mật, tự nhiên như giữa những người thân trong gia đình, thể hiện mối giao tình sâu sắc, không chút khách sáo. Chỉ một câu thơ ngắn gọn mà như một lời reo vui, một lời mời đầy cởi mở, chân thành, thể hiện thái độ hiếu khách và tấm lòng rộng mở của Tam Nguyên Yên Đổ.

Tuy nhiên, niềm vui chưa trọn vẹn thì thi nhân đã tạo ra một hoàn cảnh đầy éo le, nghịch lí khi bạn đến chơi, được miêu tả bằng thủ pháp liệt kê và phủ định một cách hài hước, tài tình:

''Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.

Ao sâu nước cả, khôn chài cá,

Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.

Cải chửa ra cây, cà mới nụ,

Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.

Đầu trò tiếp khách, trầu không có,''

Sự vắng mặt của con cái, sự xa xôi của chợ đã đặt ra tình thế bất tiện đầu tiên: không có người để sai đi mua đồ ăn, lại càng không thể đích thân đi chợ mà bỏ mặc bạn hiền. Tiếp theo, nhà thơ lần lượt kiểm kê những thứ có thể tiếp đãi nhưng đều “vô dụng”: “ao sâu” thì “khôn chài cá”, “vườn rộng” thì “khó đuổi gà”. Ngay cả rau quả cũng chưa kịp thu hoạch: “Cải chửa ra hoa”, “cà mới nụ”, “bầu vừa rụng rốn” (chưa lớn), “mướp đương xơ” (vừa ra hoa). Qua hàng loạt những hình ảnh trên, nhà thơ khắc họa một cuộc sống đạm bạc, trong sạch của một ẩn sĩ. Sự nghèo khó ấy được kể bằng giọng điệu hài hước, hóm hỉnh, không hề có ý than vãn mà ngầm khẳng định sự chân thành trong tình bạn, không cần phải đãi đằng sang trọng.

Sau bảy câu thơ dồn dập về sự thiếu thốn, câu thơ cuối cùng như một nốt nhạc cao trào, giải quyết trọn vẹn mọi nghịch cảnh, khẳng định giá trị vĩnh cửu của tình bằng hữu:

''Bác đến chơi đây, ta với ta.''

Tất cả những cái “không” ở trên đều tan biến khi nhà thơ hướng về người bạn. Cái đáng quý nhất không phải là vật chất mà là sự hiện diện của người bạn tri kỉ. Kết cấu song hành “Ta với ta” đầy hàm súc, thể hiện mối quan hệ khăng khít, dường như không còn bất cứ khoảng cách nào giữa chủ và khách. Hai cá thể đã hòa quyện làm một, xóa nhòa mọi ranh giới, mọi nghi lễ. Câu thơ khẳng định rằng, của cải vật chất không hề quan trọng; điều quan trọng nhất là tâm hồn thấu hiểu sâu sắc, là sự đồng điệu hiếm có. Thi nhân đã dùng sự giàu có của tâm hồn để chiến thắng sự nghèo khó của vật chất.

Bằng thủ pháp liệt kê phủ định độc đáo cùng giọng điệu hóm hỉnh, chân thành, bài thơ “Bạn đến chơi nhà” đã trở thành một tuyệt bút về tình bằng hữu của Nguyễn Khuyến. Thi phẩm không chỉ là lời mời gọi, lời trần tình mà còn là sự tuyên ngôn sâu sắc về một tình tri kỉ cao đẹp, thuần khiết, không màng danh lợi hay vật chất tầm thường. Bài thơ mãi là bài học nhân sinh sâu sắc, khẳng định rằng giá trị của tình người, tình bạn mãi là điều vô giá nhất giữa cuộc đời.

Xin đc 5 sao+ CTLHN ạ,cmon!:3