- Đề tài: Tình bạn 

- Chủ đề: Bài thơ đã ca ngợi tình bạn trong sáng, vô tư, bền chặt, vượt lên trên mọi thiếu thốn vật chất của đời sống thường ngày giữa hai người bạn thân có sự đồng điệu về mặt tâm hồn. 

- Mạch cảm xúc: 

Mạch cảm xúc của bài thơ bắt đầu từ niềm vui chân thành, rộn rã của Nguyễn Khuyến khi bạn tri kỷ ghé thăm. Niềm vui ấy được đẩy lên thành sự dí dỏm, hóm hỉnh qua việc liệt kê hàng loạt thứ “không có” trong nhà để tiếp đãi bạn, khiến giọng thơ vừa mộc mạc vừa đầy chất trào lộng. Và cuối cùng, cảm xúc kết đọng lại ở sự chân tình: dù thiếu thốn vật chất, nhưng có được tình bạn tri âm thì đó mới là điều quý giá nhất, đủ để làm ấm lòng cả hai.

- Cảm hứng chủ đạo: Xuyên suốt bài thơ là niềm hạnh phúc giản dị và sự trân quý chân thành của tác giả trước tình bạn, niềm vui hồn hậu khi được bạn đến thăm, cùng nhau chuyện trò thân mật, cho dù trong nhà không có của ngon vật lạ để đãi khách.