Bài thơ “Hơi ấm ổ rơm” của Nguyễn Duy triển khai cảm xúc theo mạch: từ sự đón tiếp chân tình đến sự cảm nhận ấm áp rồi vỡ òa trong xúc động và lắng lại ở suy ngẫm sâu xa về giá trị tình người. Khởi điểm là cảm xúc ấm lòng trước sự đón tiếp mộc mạc của bà mẹ nơi đồng chiêm với ngôi nhà tranh nhỏ bé, gió đêm lạnh lẽo nhưng lòng người lại nồng hậu, chan chứa yêu thương. Tiếp theo đó là sự cảm nhận sâu sắc cái ấm áp lan tỏa từ ổ rơm không phải từ vật chất đầy đủ mà từ tình người, từ hương đồng gió nội, từ sự hi sinh thầm lặng. Cao trào là khi nhà thơ vỡ òa trong xúc động, nhận ra cái ấm từ rơm nghèo còn lớn hơn chăn đệm -một thứ hơi ấm không chỉ làm dịu thể xác mà còn sưởi ấm cả tâm hồn. Và rồi cảm xúc lắng đọng trong sự chiêm nghiệm về giá trị tinh thần: hạt gạo có thể nuôi sống con người, nhưng cái tình chân chất, cái ấm nồng của lòng người thì không phải ai cũng được đón nhận. Đó là sự kết tinh của tình thương, của nghĩa đồng bào vừa giản dị, vừa thiêng liêng.