DẠNG ĐOẠN VĂN PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG TRUYỆN/ NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG TÌNH HUỐNG TRUYỆN TRONG ĐOẠN TRÍCH TÁC PHẨM TRUYỆN

a. Cách đoạn văn:

1. Viết mở đoạn: dẫn dắt, giới thiệu vấn đề nghị luận: tình huống truyện đặc sắc/ độc đáo.

- Như đã hướng dẫn- dùng nhận định đã cho

 2. Viết các câu phát triển đoạn: Tập trung làm rõ yêu cầu: nghệ thuật xây dựng tình huống truyện (trọng tâm)

- Giải thích tình huống truyện: Tình huống truyện là sự kiện, hoàn cảnh, tình thế đặc biệt, có mâu thuẫn cần được giải quyết của câu chuyện… bắt buộc nhân vật phải có sự lựa chọn, thể hiện rõ tư tưởng, tâm lí, hành động của nhân vật.

- Giới thiệu, mô tả tình huống truyện: nêu rõ đó là tình huống như thế nào?

- Lí giải sự độc đáo của tình huống (Tính bất ngờ, phá vỡ kỳ vọng; Sự thay đổi bất ngờ của nhân vật; Tác động mạnh mẽ, làm thay đổi tâm lý hoặc quyết định…)

- Nêu ý nghĩa của tình huống truyện:

+ tạo kịch tính, hấp dẫn, lôi cuốn người đọc, người nghe, thúc đẩy sự phát triển của cốt truyện;

+ làm nổi bật số phận, tính cách của nhân vật;

+ là phương tiện truyền tải thông điệp của tác giả; khẳng định tài năng của tác giả.

- Tình huống truyện được thể hiện thành công nhờ những nét đặc sắc nghệ thuật: Cốt truyện, ngôi kể, điểm nhìn, giọng điệu trần thuật...) góp phần thể hiện chủ đề tác phẩm (nêu rõ chủ đề).

* Bước 3. Viết kết đoạn:

- Nhận xét, đánh giá, khẳng định giá trị của tình huống: Như vậy, tình huống truyện trong tác phẩm trên đã góp phần làm nên thành công của truyện ngắn…

- Khẳng định tài năng của tác giả: Qua đó, tác giả cũng khẳng định được tài năng, phong cách nghệ thuật độc đáo của mình trong nền văn học Việt Nam.

Đề bài: Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích đặc sắc nghệ thuật xây dựng tình huống truyện trong truyện ngắn Tặng một vầng trăng sáng của Lâm Thanh Huyền.

TẶNG MỘT VẦNG TRĂNG SÁNG (Lâm Thanh Huyền)

     Một vị thiền sư tu hành trong nhà tranh trên núi, một hôm, nhân một buổi tối đi dạo trong rừng, dưới ánh trăng vằng vặc, đột nhiên ngài ngộ ra trí tuệ của mình.

     Ngài vui mừng trở về nơi ở, nhìn thấy nhà tranh của mình bị kẻ cắp lục lọi, kẻ cắp tìm không ra của cải gì, lúc sắp sửa bỏ đi thì gặp Thiền sư ở cổng. Thì ra, sợ kẻ trộm giật mình, Thiền sư từ nãy đến giờ cứ đứng đợi ở cổng. Ngài biết chắc chắn kẻ trộm không tìm được bất cứ đồ đạc gì đáng giá, liền cởi chiếc áo ngoài của mình cầm trong tay từ trước.

     Kẻ cắp gặp Thiền sư, đang trong lúc kinh ngạc bối rối, thì Thiền sư nói:

     - Từ đường rừng núi xa xôi, cậu đến thăm tôi, dù thế nào đi nữa cũng không thể để cậu về tay không! Đêm lạnh, cậu hãy mang theo chiếc áo này!

     Vừa nói, ngài vừa khoác chiếc áo lên người kẻ cắp. Kẻ cắp lúng túng không biết làm thế nào, cúi đầu chuồn thẳng.

     Nhìn theo bóng kẻ cắp đi dưới ánh trăng vằng vặc, rồi mất hút trong rừng núi, Thiền sư không khỏi thương cảm, liền khảng khái thốt lên:

    - Hỡi con người đáng thương kia, ta chỉ mong tặng cậu một vầng trăng sáng.

     Sau khi đưa tiễn kẻ cắp bằng mắt, Thiền sư đi vào nhà tranh để trần ngồi thiền, ngài nhìn trăng sáng ngoài cửa sổ rọi vào khoảng không trong nhà.

     Hôm sau, dưới sự vuốt ve dịu dàng, ấm áp của ánh trăng, từ trong buồng thiền sâu thẳm, ngài mở mắt ra, nhìn thấy chiếc áo ngài khoác lên người kẻ cắp được gấp gọn gàng, tử tế, đặt ở cửa. Vô cùng sung sướng, Thiền sư lẩm bẩm nói:

    - Cuối cùng ta đã tặng cậu ấy một vầng trăng sáng.

(Tặng một vầng trăng sáng - Truyện cực ngắn, Vũ Công Hoan dịch, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2003, tr.7-8)

Chú thích: Tuyển tập truyện cực ngắn Trung Quốc có tiêu đề chung Tặng một vầng trăng sáng do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân ấn hành. Truyện ngắn nhất chỉ có hơn 200 chữ, truyện dài nhất chỉ tương đương một truyện ngắn thông thường. Lồng trong từng câu chuyện là những nét văn hóa truyền thống độc đáo của đất nước Trung Quốc, đặc biệt là những quan niệm xã hội của Nho giáo và lòng từ bi trắc ẩn của đạo Phật. Điều thú vị ở cuốn sách này là những câu chuyện dù xảy ra trong xã hội Trung Quốc nhưng đọc lên lại rất gần gũi với xã hội Việt Nam, con người Việt Nam.