CHỦ ĐỀ: GIEO CÚC XANH GIỮA VƯỜN ĐỜI
“Ai tìm ra hoa cúc xanh mọc trong đầm lầy sẽ có được hạnh phúc.” (Giai thoại dân gian)
Phần I. Đọc hiểu văn bản văn học và viết đoạn văn nghị luận văn học (5,0 điểm)
(Lược đoạn đầu: Bỏng ngô (*) là một món ăn vặt quen thuộc của nhân vật “tôi”. Khu phố của cậu rất đông hàng quán thì bỗng xuất hiện một bà lão bán bỏng ngô. Cậu thích thú kể lại câu chuyện của mình.)
Một ngày kia, bên cổng một ngôi nhà, có bà cụ ra ngồi cùng một chiếc thúng to tướng, bên trong đặt bọc ni-lông trong suốt, nhìn rõ những hạt gì to to, tròn tròn căng mọng. Thấy hay hay, tôi ngó xem thì... trời ơi! “Bỏng! Bỏng ngô!”, có đứa đứng ở đàng sau tôi reo: “Bỏng ngô! Chúng mày ơi!”. Thấy vậy, bà cụ cười:
Mua đi! Mua mở hàng cho bà đi nào!
Chẳng đứa nào có tiền hết cả. Có đứa cười trừ. Có đứa nghệt mặt ra. Tôi cũng lúng túng, thú thật:
Cháu không có tiền ạ!
Tưởng bà cụ sẽ hất tay: “Thế thì đi chỗ khác!”, thì bà cụ lại cười cười:
Vậy thì bà đãi các cô các cậu mỗi cháu vài hạt. Lúc nào có tiền thì ra đây bà bán cho!
Tôi là đứa nhận nắm hạt bỏng sau cùng. Bà vừa đưa cho tôi, vừa khen:
Anh này lớn, biết nhường các em nhỉ!
Tôi vừa sung sướng vừa nóng cả mặt. Bà cụ yêu con trẻ quá.. Tôi cảm ơn, nói lời xin cụ và tự nhiên thấy lòng rưng rưng buồn. Tôi không có bà. Vì bà tôi mất đã lâu. bà
Là người cùng phố, nhưng mãi hôm ấy tôi mới được biết. Biết bà với cái tên chúng tôi gọi y như thấy bà khi ấy: “Bà bỏng ngô”. Bà bán rất rẻ, lần nào, sau khi đong đầy cái bát bằng gỗ dùng để đong bỏng, đổ vào túi hay mũ cho chúng tôi, bà cũng nhón thêm cho vài hạt.
Ngày qua ngày, bà cụ bán bông và bọn trẻ chúng tôi có một sự thân thiết mà chỉ chúng tôi mới cảm thấy. Bà hiền lành và luôn luôn nhỏ nhẹ khuyên bảo chúng tôi. Ví dụ như lúc bọn trẻ nói tục, cãi nhau, có đứa đánh nhau, thì bà lại can:
Đừng thế các cháu ơi! Bà xin. Bà cho mấy hạt mà nhai này!..
Có đứa trèo cây, bẻ cành, bà cũng gọi xuống nhắc nhở và dúm cho vài hạt.. Tôi đã đủ trí khôn để nói:
Thế này thì bà hết vốn mất
Hết bà lại mua...nhưng có thứ không thể mua được cháu ạ -
Bà nói
Câu nói lúc đó tôi chưa hiểu...
Nhưng rồi bỗng một ngày... Bà bỏng ngô không ra cổng ngồi... Hôm sau, hôm sau nữa, vẫn vắng bà...
Tôi hỏi thăm mới biết là bà cụ đã về trong quê ở với con cháu. Tôi ngẫn ngơ cả người, thờ thẫn mãi. Từ buổi ấy, phố nhà tôi vẫn đông, lại có thêm hàng quán mới, nhưng sao tôi chẳng thấy vui hơn. Tôi thầm nghĩ : sung sướng quá cho đứa cháu nào đang được ở với bà, có bà...
Tôi thấy mình đang đánh mất điều gì ấy..
Ấy là tình thương. Tình thương là thứ không thể mua được.
(Những hạt bỏng ngô, Phong Thu, NXB Kim Đồng, 2024, tr 94-97)
Câu 1 (3,0 điểm):
a. Xác định ngôi kể và nhân vật chính trong văn bản ? (0,5 điểm)
b. Chuyển một lời thoại của nhân vật bà bỏng ngô (in đậm) trong đoạn trích sau thành lời dẫn gián tiếp. (0,75 điểm)
Câu nói lúc đó tôi chưa hiểu...
Nhưng rồi bỗng một ngày... Bà bỏng ngô không ra cổng ngồi... Hôm sau, hôm sau nữa, vẫn vắng bà...
Tôi hỏi thăm mới biết là bà cụ đã về trong quê ở với con cháu. Tôi ngẫn ngơ cả người, thờ thẫn mãi. Từ buổi ấy, phố nhà tôi vẫn đông, lại có thêm hàng quán mới, nhưng sao tôi chẳng thấy vui hơn. Tôi thầm nghĩ : sung sướng quá cho đứa cháu nào đang được ở với bà, có bà...
Tôi thấy mình đang đánh mất điều gì ấy..
Ấy là tình thương. Tình thương là thứ không thể mua được.
c. Phần được in đậm trong văn bản thể hiện vai trò như thế nào trong việc thể hiện chủ đề, thông điệp của tác phẩm trên ? (0,75 điểm)
d. Từ văn bản trên, em nhận được bài học gì cho bản thân? (Viết từ 4 - 6 dòng) (1,0 điểm)Câu 2 (2,0 điểm):
Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật bà cụ bán bỏng ngô trong truyện ngắn Những hạt bỏng ngô của Phong Thu.