Đều bài : Phân tích đoạn trích “đổi tên cho xã”(từ Vở kịch bệnh sĩ của Lưu Quang Vũ)

Dàn ý:

•MB:

-Giới thiệu đoạn trích đổi tên cho xã(Xuất xứ ,vị trí ,thể loại ,tác giả)

-Nêu ấn tượng cảm nhận chung về đoạn trích

•TB

-Khái quát nội dung đoạn trích và nêu tình huống kịch:

+ Tình huống đổi tên của 1 xã từ tên là cà hạ đổi tên thành xã hùng 8 cho đến tên các tổ độ các bộ phận ngành nghề trong xã tất cả đều được đổi làm sao cho hùng tráng ,mới mẻ ,tiên tiến . nhưng chỉ là đổi tên bên ngoài mọi việc bên trong vẫn như cũ

-Xung đột kịch: Mâu thuẫn giữa cái chân thật thật thà của người dân cả hạ với bệnh giả dối ảo tưởng của ông Toàn nha văn xỉu .đổi 1 cái tên giúp cả 1 vùng quê phát triển

+ Nhân vật được xây dựng dựa trên xung đột. Đó là không tương xứng giữa thực Chất bên trong và hình thức bên ngoài giữa suy nghĩ và hành động lời nói và việc làm

+ Thủ pháp trào phúng biện pháp gây cười nghệ thuật sống đại nói quá cường điệu

-Phân tích đặc điểm nổi bật của 1 bộ phận ý nghĩa đoạn trích

+ Nhân vật ông Toàn Nha

+ Nhân vật ông Văn Sửu

• Kết bài

-Nhận xét đánh giá nội dung nghệ thuật của đoạn trích

-Rút ra những bài học về nhận thức và hành động cho bản thân cần sống chân thật không được khoa trường sĩ diện hảo dành

Đáp án:

Giải thích các bước giải:

Lưu Quang Vũ – một trong những tên tuổi lớn của nền kịch nghệ Việt Nam hiện đại – được biết đến như một cây bút sắc sảo, sâu cay, luôn đau đáu với những vấn đề của con người và xã hội. Trong số các tác phẩm nổi bật của ông, vở kịch “Bệnh sĩ” là một tác phẩm mang ý nghĩa phê phán sâu sắc thói giả dối, hình thức và bệnh sĩ diện rỗng trong xã hội. Đoạn trích “Đổi tên cho xã” là một phân đoạn tiêu biểu của vở kịch, thể hiện tập trung phong cách trào phúng đặc sắc của Lưu Quang Vũ và để lại nhiều ấn tượng sâu sắc. Qua đó, người đọc không chỉ bật cười trước những chi tiết hài hước mà còn phải ngẫm nghĩ về những căn bệnh tinh thần của xã hội thời bấy giờ – và cả bây giờ.

Đoạn trích xoay quanh tình huống đổi tên cho một xã quê nghèo tên là Cà Hạ – một cái tên mộc mạc, giản dị – thành xã Hùng 8, với hàng loạt những tên gọi mới nghe thật hùng tráng, oai phong: “Đồi Quyết Tâm”, “Đỉnh Chiến Thắng”, “Suối Tiên Công”, “Ngã ba Bất Khuất”,… Không chỉ tên xã, mà tất cả các tổ đội, bộ phận trong xã cũng được thay bằng những cái tên mỹ miều, rổn rảng khẩu hiệu. Sự đổi tên này, trên thực tế, không gắn với bất cứ một thay đổi nào về đời sống kinh tế hay văn hóa, chỉ là một lớp vỏ mỹ lệ che đậy cái thực trạng nghèo nàn, trì trệ và lạc hậu. Đó chính là điều khiến người đọc bật cười mà chua chát.

Xung đột kịch được xây dựng rõ nét giữa một bên là cái chân thật, mộc mạc của người dân Cà Hạ, và một bên là cái giả dối, hoang tưởng, hình thức của ông Toàn và nhà văn Sửu. Họ ảo tưởng rằng chỉ cần “đổi tên” là có thể “đổi đời”, có thể kéo xã Cà Hạ “tiến kịp văn minh nhân loại”. Đây là kiểu tư duy hời hợt, sính danh, chạy theo bề nổi mà bỏ quên bản chất và thực tế cuộc sống. Đoạn trích vì vậy trở thành một biếm họa xã hội, phơi bày thói “làm màu”, “sĩ diện hão” đang tồn tại đâu đó trong nhiều cấp quản lý.

Điểm đặc sắc của đoạn trích là việc xây dựng nhân vật qua xung đột giữa hình thức và nội dung, giữa lời nói và hành động. Các nhân vật như ông Toàn, nhà văn Sửu đều tung hô, cường điệu hiệu quả của việc đổi tên nhưng không ai thực sự quan tâm đến việc đổi đời sống, đổi cách nghĩ, đổi cách làm. Lưu Quang Vũ đã vận dụng thành công thủ pháp trào phúng, nói quá, phóng đại đến mức phi lý để gây cười. Tuy nhiên, nụ cười mà tác giả mang lại không hề vô thưởng vô phạt, mà ẩn chứa sự mỉa mai sâu sắc với những con người chỉ biết tô vẽ vỏ ngoài mà quên đi cốt lõi bên trong.

Nổi bật trong đoạn trích là hai nhân vật:

Ông Toàn là đại diện cho tầng lớp cán bộ địa phương mắc “bệnh hình thức”. Ông say mê với việc đặt tên, với các khẩu hiệu, với những danh hiệu rỗng hơn là đời sống thực tế của người dân. Qua ông Toàn, Lưu Quang Vũ phê phán sâu sắc tâm lý háo danh, tư duy nhiệm kỳ, hành động mang tính hình thức và thiếu thực tế.

Nhà văn Sửu, dưới vẻ ngoài là một người trí thức, lại thể hiện rõ sự a dua, tâng bốc, không có chính kiến. Đây là kiểu nhân vật làm nghệ thuật nhưng không vì sự thật, không dám phản biện xã hội, mà chỉ chạy theo xu hướng, tâng bốc quyền lực. Lưu Quang Vũ mượn ông để phê phán một bộ phận văn nghệ sĩ đánh mất lương tri, tiếp tay cho những trò hề giả dối.

Đoạn trích “Đổi tên cho xã” là một lát cắt nhỏ nhưng sắc nét của vở kịch “Bệnh sĩ”, thể hiện rõ tài năng trào phúng, xây dựng xung đột và nghệ thuật kịch bản của Lưu Quang Vũ. Không chỉ mang tính phê phán, đoạn trích còn thức tỉnh người đọc về một bài học sâu sắc: trong cuộc sống, đừng chạy theo vỏ bọc, đừng bị cuốn vào những danh hiệu ảo, đừng sĩ diện hão mà bỏ quên giá trị thật. Mỗi người cần sống chân thành, nhìn nhận sự việc bằng con mắt thực tế, không chạy theo hình thức, hào nhoáng, vì sự thật mới là nền tảng bền vững cho mọi sự đổi thay.