Hai khổ thơ đầu bài thơ "Cỏ trên hè phố" của Nguyễn Duy mở ra một sự đối lập đầy suy ngẫm. Khổ đầu tiên thể hiện sự kính trọng, yêu mến đối với những người nông dân chân lấm tay bùn, những người "trồng lúa", "trồng bông" - những công việc tạo ra của cải vật chất thiết yếu. Tuy nhiên, cảm xúc "cảm động vô ngần" lại trào dâng khi nhà thơ bắt gặp hình ảnh "những người trồng cỏ / Trên vỉa hè thành phố". Sự xuất hiện của những người chăm chút cho vẻ đẹp nhỏ bé, mỏng manh của cỏ giữa sự khô cằn, khắc nghiệt của đô thị gợi lên một tình cảm đặc biệt, có lẽ là sự trân trọng đối với sức sống âm thầm, bền bỉ và cả sự nhẫn nại, yêu cái đẹp trong những hoàn cảnh khó khăn.Khổ thứ hai chuyển sang một góc nhìn khác, khắc họa sự khắc nghiệt của môi trường đô thị đối với những mầm sống nhỏ bé. "Bao năm rồi trên mặt vỉa hè kia / Đất khô khốc quanh miệng hố trụ ẩn / Đất rắn lại trong hồi còi báo động". Những hình ảnh "đất khô khốc", "đất rắn" gợi lên sự cằn cỗi, thiếu sức sống. "Miệng hố trụ ẩn" và "hồi còi báo động" có thể là những dấu vết của sự tàn phá, của những biến động đô thị, nơi sự sống tự nhiên phải ẩn mình, chống chọi. Trong bối cảnh ấy, sự tồn tại của "cỏ" trở nên đáng trân trọng hơn bao giờ hết, nó như một "niềm xa xỉ" đối với con người giữa chốn phồn hoa nhưng cũng đầy khắc nghiệt này. Hai khổ thơ đầu đã đặt ra một sự tương phản giữa những giá trị lao động truyền thống và sức sống mãnh liệt của thiên nhiên trong môi trường đô thị hóa, khơi gợi những suy tư về mối quan hệ giữa con người và tự nhiên trong cuộc sống hiện đại.