Đáp án+các bước giải:

Vẻ đẹp dịu dàng của khoảnh khắc giao mùa trong "Sang thu" của Hữu Thỉnh

Hữu Thỉnh là một nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ, thơ ông thường mang đậm chất trữ tình, đằm thắm và gắn bó sâu sắc với vẻ đẹp của quê hương, đất nước. Bài thơ "Sang thu" được sáng tác năm 1977, khi đất nước vừa thống nhất, mang đến một cảm nhận nhẹ nhàng, tinh tế về sự chuyển giao kỳ diệu của thiên nhiên từ những dư âm cuối cùng của mùa hạ sang những tín hiệu đầu tiên của mùa thu. Với thể thơ năm chữ giản dị, ngôn ngữ hàm súc, giàu hình ảnh, "Sang thu" đã vẽ nên một bức tranh thu dịu dàng, đồng thời gợi lên những suy tư sâu lắng về cuộc đời và thời gian.

Ngay từ khổ thơ đầu tiên, Hữu Thỉnh đã khéo léo nắm bắt và diễn tả những dấu hiệu mơ hồ, tinh tế nhất của mùa thu:

 Bỗng nhận ra hương ổi

 Phả vào trong gió se

 Sương chùng chình qua ngõ

 Hình như thu đã về "

Từ "bỗng nhận ra" diễn tả một sự ngỡ ngàng, một cảm xúc bất chợt khi nhà thơ cảm nhận được sự thay đổi của không gian xung quanh. Hương ổi chín nồng nàn, đặc trưng của mùa hè, giờ đây được "phả vào trong gió se" – làn gió nhẹ, hơi lạnh đặc trưng của mùa thu. Sự kết hợp của hương vị cuối hạ và cảm giác đầu thu tạo nên một ấn tượng giao mùa rõ rệt. Hình ảnh "sương chùng chình qua ngõ" gợi lên một màn sương mỏng, nhẹ nhàng, như còn lưu luyến chưa muốn tan hẳn, đồng thời tạo cảm giác về một không gian tĩnh lặng, mờ ảo. Câu thơ "Hình như thu đã về" với từ "hình như" thể hiện một sự cảm nhận chưa hẳn rõ ràng, một chút bâng khuâng, nhưng lại chứa đựng một niềm vui khẽ khàng khi nhận ra sự hiện diện của mùa thu.

Khổ thơ thứ hai tiếp tục mở rộng không gian và khắc họa những biến chuyển cụ thể hơn của cảnh vật:

 Sông được lúc dềnh dàng

 Chim bắt đầu vội vã

 Có đám mây mùa hạ

 Vắt nửa mình sang thu "

"Sông được lúc dềnh dàng" gợi tả dòng sông không còn chảy xiết, cuồn cuộn như mùa hè mà trở nên êm ả, thong thả. Sự thay đổi này có thể cảm nhận được cả nhịp điệu của cuộc sống, chậm rãi và yên bình hơn. Trái ngược với sự "dềnh dàng" của dòng sông, "chim bắt đầu vội vã" như đang hối hả tìm nơi trú ẩn khi mùa đông sắp đến. Sự đối lập này làm nổi bật sự vận động của thiên nhiên trong khoảnh khắc giao mùa. Đặc biệt, hình ảnh "Có đám mây mùa hạ / Vắt nửa mình sang thu" là một sáng tạo độc đáo và đầy gợi cảm. Đám mây mùa hạ, mang theo cái nóng nực, oi ả, dường như đang từ từ chuyển mình, "vắt nửa mình" sang không gian của mùa thu mát mẻ, trong lành. Hình ảnh này vừa cụ thể, vừa mang tính tượng trưng cao, thể hiện rõ rệt sự chuyển giao giữa hai mùa.

Đến khổ thơ cuối, cảm xúc của nhà thơ lắng đọng và mang chiều sâu suy tư:

" Vẫn còn bao nhiêu nắng

 Đã vơi dần cơn mưa

 Cây đứng tuổi trên cành

 Như đang mùa thay lá 

"Vẫn còn bao nhiêu nắng" gợi nhớ về những ngày hè chói chang, nhưng giờ đây ánh nắng đã "vơi dần cơn mưa", nhường chỗ cho những ngày thu hanh hao, dịu nhẹ. Sự thay đổi này diễn ra một cách tự nhiên, êm đềm. Hình ảnh "Cây đứng tuổi trên cành / Như đang mùa thay lá" mang một ý nghĩa sâu sắc hơn. Những hàng cây đã trải qua bao mùa, giờ đây đang lặng lẽ "thay lá" – một quy luật tự nhiên của sự sinh trưởng và phát triển. Hình ảnh này gợi liên tưởng đến con người khi trải qua những thăng trầm của cuộc đời, đến tuổi trung niên, cũng có những sự thay đổi, chiêm nghiệm sâu sắc hơn về lẽ đời. Câu thơ không chỉ tả cảnh mà còn ẩn chứa một triết lý về sự trưởng thành, về sự chảy trôi của thời gian.

Tóm lại, bài thơ "Sang thu" của Hữu Thỉnh là một bức tranh thu tuyệt đẹp, được vẽ bằng những nét chấm phá tinh tế và giàu cảm xúc. Qua những hình ảnh giản dị, gần gũi như hương ổi, gió se, sương, sông, chim, mây, hàng cây, nhà thơ đã diễn tả một cách sinh động và sâu sắc khoảnh khắc giao mùa từ hạ sang thu. Không chỉ dừng lại ở việc miêu tả vẻ đẹp của thiên nhiên, bài thơ còn gợi lên những suy tư nhẹ nhàng về cuộc đời, về sự trôi chảy của thời gian và quy luật của tự nhiên. Với giọng điệu nhẹ nhàng, ngôn ngữ hàm súc, giàu sức gợi, "Sang thu" đã trở thành một trong những bài thơ thu hay nhất của văn học Việt Nam hiện đại, lay động trái tim của bao thế hệ độc giả.

    ~ Gawr Gura ~