Dịch nghĩa bài thơ này

Nguyên gốc bài:

" Sáu đời Hùng vận vừa suy
Vũ Ninh có giặc mới đi cầu tài.
Làng Phù Đổng có một người
Sinh ra chẳng nói, chẳng cười trơ trơ.
Những ngờ oan trái bao giờ,
Nào hay thần tướng đợi chờ phong vân.
Nghe vua cầu tướng ra quân,
Thoắt ngồi, thoắt nói muôn phần khích ngang.
Lời thưa mẹ, dạ cần vương,
Lấy trung làm hiếu một đường phân minh.
Sứ về tâu trước triều đình,
Gươm vàng, ngựa sắt đề binh tiến vào. "

----------------------------

Phân tích + dịch nghĩa:

"Sáu đời Hùng vận vừa suy"
=> Vận nước trải qua sáu đời Hùng Vương thì bắt đầu suy yếu.

"Vũ Ninh có giặc mới đi cầu tài."
=> Vũ Ninh hay Vũ Ninh bộ ( theo Wikipedia ) năm xưa là đơn vị hành chính quản lý của bộ lạc thuộc vương quốc Văn Lang thời kỳ các Hùng Vương nay là các tỉnh Bắc Ninh, Hải Dương. Năm ấy có giặc Ân kéo đến xâm lược nước ta, trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc ấy nhà vua ban chiếu tìm nhân tài cứu nước.

"Làng Phù Đổng có một người"
=> Theo câu chuyện, tại làng Phù Đổng năm ấy có một cậu bé đó là Thánh Gióng.

"Sinh ra chẳng nói, chẳng cười trơ trơ."
=> Thông qua câu chuyện "Thánh Gióng", ta biết được rằng từ khi sinh ra Thánh Gióng chẳng nói cũng chẳng cười. Chỉ nằm im, gương mặt thản nhiên.

"Những ngờ oan trái bao giờ,"
=> Bởi khác người của cậu bé Gióng mà cả làng Phù Đổng cứ cho rằng cậu có hoàn cảnh éo le hay là cậu bất thường.

"Nào hay thần tướng đợi chờ phong vân."
=> Cứ ngỡ cậu bé ấy sẽ mãi như vậy nào ai có ngờ được đấy là vị thần tướng đang chờ đợi thời cơ để "phong vân" [ phong là gió, vân là mây. Cụm từ "phong vân" thường để chỉ dịp tốt để lập công danh, sự nghiệp ( theo từ điển Tratu Soha ) ]

"Nghe vua cầu tướng ra quân,"
=> Sau khi vua ban chiếu tìm nhân tài, vào một ngày sứ giả đến làng Phù Đổng loan tin tìm kiếm.

"Thoắt ngồi, thoắt nói muôn phần khích ngang."
=> Hôm đấy cậu bé bỗng chốc ngồi dậy, cất tiếng nói đầu tiên, khí thế hùng dũng lạ thường.

"Lời thưa mẹ, dạ cần vương,"
=> Lời đầu của cậu bé không phải tiếng gọi mẹ mà là xin mẹ đi đánh giặc giúp vua cứu nước trước cảnh xâm lăng.

"Lấy trung làm hiếu một đường phân minh."
=> Lấy lòng trung thành với Vua để làm tròn chữ hiếu. Một đường thẳng nhưng lại hai vạch phân minh rõ ràng.

"Sứ về tâu trước triều đình,"
=> Sứ giả nhận tin xong vui mừng quay về tâu trình sự việc trước triều đình. ( theo cốt truyện )

"Gươm vàng, ngựa sắt đề binh tiến vào."
=> Theo diễn biến của câu chuyện, nhà vua sau khi nghe những gì sứ giả bẩm báo lại và hiểu rõ yêu cầu của nhân tài liền truyền lệnh xuống để tiến hành hoàn thành những gì mà cậu bé cần để rồi ban thanh gươm, ngựa sắt cho vị tướng trẻ để chàng ra trận đánh giặc.

--------------------------

Thông tin mình tham khảo trên các nguồn như đã được đặt trong dấu "()" cùng với diễn biến gốc của cậu chuyện mà các bạn lớp 8 được học.

--------------------------

#hoidap247

@nguyenmaihoangk10