- Yếu tố tượng trưng

+ Mùa thu: Mùa thu trong bài thơ tượng trưng cho sự yên bình, tĩnh lặng và là thời điểm lý tưởng để thể hiện tâm trạng và chiêm nghiệm cuộc sống. Mùa thu cũng thường được coi là mùa của sự suy tư, cảm giác buồn, cô đơn, phản ánh tâm trạng của chủ thể trữ tình.

+ Hình ảnh con cá: Con cá trong bài thơ không chỉ là một hình ảnh sinh động của thiên nhiên mà còn có thể là biểu tượng của sự tự do, trôi dạt trong không gian tĩnh lặng của mùa thu, gợi lên sự tĩnh tâm, suy ngẫm.

- Vần, nhịp:

+ Vần: Bài thơ có vần điệu đều đặn, theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật, với mỗi câu 7 chữ và vần vĩnh cửu ở các câu lục bát, giúp tạo ra một nhịp điệu nhẹ nhàng, thư thái, phù hợp với chủ đề mùa thu yên bình, tĩnh lặng.

+ Nhịp: Nhịp thơ êm ái, nhẹ nhàng, phù hợp với không gian thiên nhiên tĩnh lặng của mùa thu. Các nhịp 2/3 hoặc 4/3 trong bài tạo cảm giác thong thả, mượt mà.

- Nội dung chính

+ Nội dung chính: miêu tả cảnh vật thiên nhiên trong mùa thu và bức tranh sinh động của một buổi câu cá. Đồng thời, bài thơ còn là sự thể hiện tâm trạng của tác giả, cảm giác thư thái, bình yên khi hòa mình vào thiên nhiên. Mùa thu không chỉ là thời gian của tự nhiên mà còn là thời gian cho những suy tư, chiêm nghiệm về cuộc sống.

- Chủ thể trữ tình: Chủ thể trữ tình trong bài thơ là một người yêu thiên nhiên, đang tận hưởng vẻ đẹp của mùa thu và tìm kiếm sự thanh thản trong tâm hồn. Tuy không có tên gọi cụ thể, chủ thể trữ tình là tác giả Nguyễn Khuyến, thông qua các hình ảnh và cảm xúc trong bài.

- Cảm xúc của chủ thể trữ tình: Cảm xúc của chủ thể trữ tình trong bài thơ là cảm giác bình yên, thư thái, nhẹ nhàng giữa thiên nhiên. Có thể nhận thấy sự hoài niệm, sự chiêm nghiệm về thời gian và cuộc sống. Cảm xúc ấy vừa mang sự tĩnh lặng của thiên nhiên, vừa có chút buồn man mác của mùa thu.