Vào năm 1416, tại Lũng Nhai (Thanh Hóa), Lê Lợi cùng với 18 vị anh hùng nghĩa sĩ đã làm lễ thề cùng nhau vào sinh ra tử để giành lại giang sơn. Ông kêu gọi nhân dân, chiêu mộ hào kiệt bốn phương, quyết chí đánh đuổi quân Minh. Từ đó, nghĩa quân Lam Sơn chính thức ra đời.

    Ban đầu, nghĩa quân gặp rất nhiều khó khăn do lực lượng còn yếu, quân Minh lại mạnh. Nghĩa quân phải rút vào rừng núi để tránh sự truy đuổi của kẻ thù. Có lần, quân Minh bao vây rất chặt khiến nghĩa quân hết sạch lương thực. Lê Lợi phải chia nhau từng nắm cơm, từng củ sắn để cầm cự. Nhờ tinh thần kiên cường và mưu lược, ông dần dần tập hợp thêm binh sĩ, mở rộng lực lượng.

    Từ năm 1424, dưới sự lãnh đạo tài ba của Lê Lợi, nghĩa quân liên tiếp giành thắng lợi. Trận Tốt Động – Chúc Động năm 1426 là một trong những trận đánh quyết định, khiến quân Minh đại bại. Đến năm 1427, khi viện binh của giặc Minh kéo sang, nghĩa quân đã giăng bẫy, đánh tan đội quân xâm lược trong trận Chi Lăng – Xương Giang, buộc quân Minh phải chấp nhận đầu hàng và rút quân về nước.

   Sau mười năm bền bỉ chiến đấu, Lê Lợi giành lại độc lập cho Đại Việt vào năm 1428. Ông lên ngôi hoàng đế, lấy niên hiệu là Thuận Thiên, mở ra thời kỳ thái bình cho đất nước.