1. Chủ đề là gì?

- Chủ đề là nội dung chính, tư tưởng cơ bản mà tác giả muốn truyền tải qua tác phẩm. Đây là thông điệp, quan điểm, hoặc bài học mà người đọc có thể rút ra được từ văn bản. Chủ đề thường phản ánh những vấn đề lớn về cuộc sống, xã hội hoặc con người mà tác phẩm muốn thể hiện.

2. Đề tài là gì?

- Đề tài là đối tượng, vấn đề cụ thể mà tác giả chọn để viết trong tác phẩm. Đề tài thường cụ thể hơn chủ đề và là cái mà tác phẩm tập trung miêu tả, thể hiện. Nó có thể là những tình huống, câu chuyện, hoàn cảnh, nhân vật mà tác giả chọn để khai thác trong tác phẩm.

3. Xác định chủ đề và đề tài của một số văn bản:

Chí Phèo (Nam Cao):

- **Đề tài:** Cuộc đời bi kịch của Chí Phèo – một người nông dân lương thiện bị tha hóa, trở thành kẻ lưu manh dưới chế độ phong kiến áp bức.

- **Chủ đề:** Phản ánh số phận bi thảm của người nông dân nghèo trong xã hội phong kiến, bị áp bức và tha hóa đến mức mất đi nhân tính, khát khao được trở lại làm người lương thiện nhưng bị chối bỏ. Tác phẩm thể hiện nỗi đau của con người bị tước đoạt quyền sống và quyền được yêu thương.

Thương vợ (Tú Xương):

- **Đề tài:** Tình cảm yêu thương vợ chồng

- **Chủ đề:** Ca ngợi đức tính tảo tần, chịu thương chịu khó của người phụ nữ trong xã hội cũ, đồng thời thể hiện sự thương cảm, trân trọng của người chồng đối với sự hy sinh thầm lặng của vợ. Qua đó, tác phẩm cũng phê phán xã hội phong kiến bất công đã đẩy người phụ nữ vào hoàn cảnh khổ cực.

Bố tôi (Cao Thị Tỵ):

- **Đề tài:** Tình cảm gia đình 

- **Chủ đề:** Tác phẩm đề cao tình cảm gia đình, sự hy sinh thầm lặng của người bố dành cho con cái. Đồng thời, tác phẩm khơi gợi lòng biết ơn và tình yêu thương của con cái đối với đấng sinh thành.

 Lão Hạc (Nam Cao):

- **Đề tài:** Cuộc đời đau khổ và cái chết bi thảm của lão Hạc – một người nông dân nghèo, lương thiện.

- **Chủ đề:** Tác phẩm lên án sự tàn nhẫn của xã hội phong kiến, đồng thời thể hiện sự thương cảm và đồng cảm sâu sắc với số phận đau khổ của người nông dân nghèo. Lão Hạc là hiện thân của lòng tự trọng và phẩm giá, cho dù sống trong hoàn cảnh cực khổ, vẫn kiên quyết giữ vững nhân cách cho đến cuối đời.