Đề số 04: Đọc văn bản sau:

THU VỊNH (Nguyễn Khuyến)

Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao,

Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu.

Nước biếc trông như tầng khói phủ,

Song thưa để mặc bóng trăng vào.

Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái,

Một tiếng trên không ngỗng nước nào?

Nhân hứng cũng vừa toan cất bút,

Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào(1).(Thơ văn Nguyễn Khuyến, NXB Văn học, 1971)

Chú thích :

(1) Ông Đào: ở đây chỉ Đào Uyên Minh, còn gọi là Đào Tiềm (365 - 427), tự Nguyên Lượng, người đất Tầm Dương, Cửu Giang, tỉnh Giang Tây. Từ năm 29 đến năm 41 tuổi, có nhiều lần Đào Uyên Minh ra làm quan và cũng nhiều lần xin từ chức. Đến năm 405, ông chính thức tuyên bố rút về ở hẳn với điền viên. Lúc bấy giờ ông mới 40 tuổi và viết bài thơ “Quy khứ lai từ” (Về đi thôi!).

Câu 1. Bài thơ Thu vịnh được viết theo thể thơ nào?

Câu 2. Cảnh mùa thu được Nguyễn Khuyến miêu tả trong bài“Thu vịnh” là ở vùng quê nào?

Câu 3. Điểm nhìn để đón nhận cảnh thu của Nguyễn Khuyến trong bài thơ Thu vịnh là:

Câu 4. Bức tranh mùa thu trong Thu vịnh là bức tranh như thế nào?

Câu 5. Tâm trạng của chủ thể trữ tình trong bài thơ là gì?

Câu 6. Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong hai câu thơ sau: Nước biếc trông như tầng khói phủ

Song thưa để mặc bóng trăng vào.

Câu 7. Nêu nhận xét của anh/chị về nỗi thẹn của Nguyễn Khuyến trong bài thơ.

Câu 8. Hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về giá trị của những phút nhìn lại mình.

Câu 1: Bài thơ Vịnh được viết theo thể thơ: Thất ngôn bát cú đường luật ( 8 câu, mỗi câu 7 chữ)

Câu 2: Cảnh mùa thu được Nguyễn Khuyến miêu tả trong bài thơ Vịnh là ở vùng quê Bắc Bộ Việt Nam 

Câu 3: Điểm nhìn để đón nhận cảnh thu của Nguyễn Khuyến trong bài thơ là: điểm nhìn trong không gian tĩnh, có chiều sâu cao và rộng

+ Điểm bao quát từ trên xuống " trời cao đến nước biển" 

+ Điểm nhìn từ xa 

Câu 4: Bức tranh mùa thu trong trong bài thơ là một bức tranh trong trẻo thanh bình trong không gian tĩnh lặng với những đặc trưng của vùng quê Bắc Bộ

Câu 5: Tâm trạng của tác giả Nguyễn Khuyến được thể hiện qua bài thơ là một tâm trạng man mác buồn, thể hiện sự cô đơn và những suy tư trước thời cuộc- thời đại ẩn dật của những nhà nho. Thông qua việc miêu tả cảnh để thấy được nét tâm trạng này.

Câu 6:

Biện phép nghệ thuật so sánh được sử dụng trong câu thơ "nước biển-tầng mây phủ"

Tác dụng của biện pháp tu từ so sánh

+ Giúp câu thơ trở nên sinh động, gợi hình gợi cảm hấp dẫn người đọc

+ Với việc sử dụng biện pháp tu từ so sánh tác giả muốn nhấn mạnh vẻ đẹp huyền ảo của mùa thu. Đó là một khung cảnh không chỉ thanh bình mà còn mang màu sắc huyền ảo, cảnh thu vừa trong trẻo lại vừa xa xăm mơ hồ. Qua đó cũng thấy được sự cô đơn và những tâm tư của tác giả 

Câu 7: Trong hai câu thơ cuối của bài thơ đã thể hiện rõ nỗi thẹn lòng của tác giả. Đay không phải là cái thẹn về sự tự ti của cá nhân mà là nỗi thẹn của kẻ sĩ trước thời cuôc. Trong bối cảnh đất nước rơi vào tay thực dân Pháp, xã tắc loạn lạc để bảo vệ sự thanh bạch Nguyễn Khuyến đã chọn về ở ẩn để giữ cốt cách thanh cao.  Chính vì vậy mà tác giả luôn cảm thấy day dứt không nguôi trong lòng. Qua đó ta thấy được tấm lòng luôn hướng về quê hương, đất nước của thi nhân

Câu 8:

Có bao giờ bạn tự hỏi "Mình là ai trong cuộc đời này?" Có lẽ vì những guồng quay của công việc, cuộc sống mà đôi khi chúng ta không còn thời gian để định vị lại bản thân. Vì vậy, những phút giây để nhìn lại chính mình có giá trị vô cùng quan trọng. Việc nhìn lại là việc chúng ta đưa ra những đánh giá và suy ngẫm để từ đó nhận ra điểm mạnh điểm yếu từ đó hoàn thiện mình hơn. Dừng lại một chút sẽ giúp ta cảm nhận và tận hưởng những giá trị của cuộc sống khiến tâm hồn ta bình yên và là chính mình. Chính vì thế mà ta mới có thể sống một cuộc đời trọn vẹn.  Chúng ta dành thời gian để yêu thương bản thân nhiều hơn để nhận ra bản thân có đang đi đúng hướng hay không và tránh bị cuốn vào những phù phiếm, lạc lối. Từ đó lên kế hoạch đạt ra mục tiêu lí tưởng để theo đuổi ước mơ. Đồng thời nó mở ra những cơ hội mới và kiến tạo những động lực để mỗi người trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình. Nếu sống mà không dành phút giây để suy ngẫm và nhìn lại thì cuộc sống sẽ trở nên thật đơn điệu và nhàm chán. Thế nhưng nhìn lại mình không đồng nghĩa với việc phán xét và tự trách móc bản thân. Chúng ta nhìn lại không phải để hối hận hay tự ti mà để chúng ta hiểu rõ mình và phát triển hơn mỗi ngày. Hãy dành cho bản thân những khoảng thời gian ý nghĩa để làm và tận hưởng những giá trị tốt đẹp, nhìn lại bản thân của ngày hôm qua và lựa chọn cách sống cho hôm nay và mai sau.  Đúng như Socrates đã từng nói" Một cuộc đời không được suy xét kaf một cuộc đời không đáng sống"