Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc của các quốc gia Đông Nam Á thời kỳ cổ - trung đại mang đậm bản sắc riêng của từng dân tộc do các nguyên nhân chính sau:

- Sự đa dạng về văn hóa và dân tộc: Đông Nam Á là khu vực có nhiều dân tộc, mỗi dân tộc đều có ngôn ngữ, phong tục, tập quán và tín ngưỡng riêng. Sự đa dạng này đã tạo nên những nét độc đáo trong nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc, phản ánh sâu sắc đời sống tinh thần của từng cộng đồng.

- Ảnh hưởng của tôn giáo và tín ngưỡng: Tôn giáo chủ đạo ở mỗi quốc gia khác nhau, dẫn đến sự khác biệt trong kiến trúc và điêu khắc:

• Phật giáo: Được thể hiện rõ trong kiến trúc chùa chiền và tượng Phật ở Thái Lan, Myanmar, Campuchia (ví dụ: đền Angkor Wat).
• Hồi giáo: Thể hiện qua các công trình thánh đường Hồi giáo với kiến trúc mái vòm và họa tiết hình học tinh xảo ở Indonesia và Malaysia.
• Ấn Độ giáo: Tạo nên các đền thờ mang phong cách đền tháp (ví dụ: Tháp Chăm ở Việt Nam)
• Tín ngưỡng bản địa: ví dụ nhà sàn, nhà rông ở các vùng dân tộc thiểu số.

- Sự tác động của điều kiện tự nhiên: Mỗi quốc gia có điều kiện tự nhiên khác nhau từ đó ảnh hưởng đến vật liệu xây dựng và phong cách kiến trúc.

- Tính tự chủ và sáng tạo của người dân địa phương: Mặc dù có sự giao lưu văn hóa với các nền văn minh lớn như Trung Quốc, Ấn Độ và Ả Rập, các quốc gia Đông Nam Á vẫn biết cách chọn lọc và biến đổi các yếu tố văn hóa ngoại lai kết hợp với văn hóa bản địa để tạo ra nét riêng biệt trong nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc.