ĐỀ 3

ĐỌC – HIỂU

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

Công danh đã được hợp về nhàn,

Lành dữ âu chi thế nghị khen.

Ao cạn vớt bèo cấy muống,

Đìa thanh phát cỏ ương sen.

Kho thu phong nguyệt đầy qua nóc,

Thuyền chở yên hà(1) nặng vạy(2) then.

Bui(3) có một lòng trung lẫn hiếu,

Mài chăng(4) khuyết, nhuộm chăng đen.

(Thuật hứng 24 – Nguyễn Trãi, Trích Luận đề về Nguyễn Trãi, NXB Thanh Niên, 2003, tr.87)

(1)Yên hà: khói và ráng chiều.

(2)Vạy: từ Nôm cổ, nghĩa là cong, quẹo..

(3)Bui: từ Nôm cổ, có nghĩa là duy (có), chỉ (có).

(4)Chăng: chẳng, không.

Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản trên.

Câu 2. Giải thích nghĩa của các từ sau: công danh, phong nguyệt

Câu 3. Hai câu thơ sau cho em hiểu gì về cuộc sống của Nguyễn Trãi khi về ở ẩn?

Ao cạn vớt bèo cấy muống,

Đìa thanh phát cỏ ương sen.

Câu 4. Chỉ ra và nêu hiệu quả của biện pháp tu từ trong hai câu luận:

Kho thu phong nguyệt đầy qua nóc,

Thuyền chở yên hà nặng vạy then.

Câu 5. Anh (chị) hãy viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) phân tích giá trị nội dung về bài thơ Thuật hứng 24 trên.

Câu 1: Bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2:

Công danh: Chỉ sự nghiệp, danh vọng của con người trong xã hội, thường gắn với việc làm quan, lập công trạng.

Phong nguyệt: Chỉ cảnh đẹp thiên nhiên với gió (phong) và trăng (nguyệt), tượng trưng cho thú vui thanh nhàn, lánh đời.

Câu 3: Hai câu thơ:
"Ao cạn vớt bèo cấy muống,
Đìa thanh phát cỏ ương sen."

=> Miêu tả cuộc sống giản dị, đạm bạc nhưng thanh nhàn của Nguyễn Trãi khi về ở ẩn. Ông hòa mình với thiên nhiên, lao động chân tay, chăm sóc ao hồ, trồng trọt, tận hưởng cuộc sống bình yên, không màng danh lợi.

Câu 4: Hai câu luận sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ và phóng đại:

"Kho thu phong nguyệt đầy qua nóc": Ẩn dụ "kho thu phong nguyệt" thể hiện sự giàu có về tinh thần, cho thấy Nguyễn Trãi tìm niềm vui trong cảnh đẹp thiên nhiên.

"Thuyền chở yên hà nặng vạy then": Ẩn dụ "thuyền chở yên hà" thể hiện sự chất chứa bao tâm tư, nỗi niềm sâu kín của nhà thơ.

=> Hai câu thơ nhấn mạnh sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên, thể hiện một tâm hồn yêu thiên nhiên, tìm được sự thanh thản trong cảnh sống ẩn dật.

Câu 5:                                       bài làm

 Bài thơ "Thuật hứng 24" của Nguyễn Trãi thể hiện tâm trạng và suy nghĩ của ông khi lui về ở ẩn sau bao năm cống hiến cho triều đình. Mở đầu bài thơ, ông khẳng định công danh đã trở thành quá khứ, không còn bận tâm chuyện khen chê của thế gian. Hai câu thực miêu tả cuộc sống điền viên bình dị với những công việc lao động thường ngày như vớt bèo, cấy muống, ương sen. Qua đó, ta thấy một Nguyễn Trãi yêu thiên nhiên, tìm niềm vui trong cảnh sống đạm bạc. Hai câu luận sử dụng hình ảnh "kho thu phong nguyệt" và "thuyền chở yên hà" để thể hiện sự giàu có về tinh thần, tâm hồn thanh cao, ung dung, không vướng bụi trần. Cuối bài thơ, Nguyễn Trãi khẳng định lòng trung hiếu của mình vẫn vẹn nguyên, không bị hoàn cảnh làm thay đổi. Như vậy, bài thơ không chỉ thể hiện tình yêu thiên nhiên mà còn khắc họa nhân cách cao đẹp của Nguyễn Trãi—một con người dù ở ẩn nhưng vẫn mang trong mình lòng trung hiếu với dân với nước.

Vũ Khang Duy

câu cho trả lời hay nhất