Đáp án: Dàn bài

 

Giải thích các bước giải:

Xuân Diệu - người được mệnh danh là  "Ông hoàng thơ tình":  “Thơ hay là hay cả hồn lẫn xác, hay cả bài” . Điều này nghĩa là một bài thơ hay không chỉ truyền tải cảm xúc, tư tưởng sâu sắc (hồn) mà còn phải có nghệ thuật diễn đạt hoàn chỉnh, độc đáo (xác). Nhận định này hoàn toàn đúng, bởi một bài thơ chỉ thực sự lay động lòng người khi hội tụ đủ vẻ đẹp nội dung và hình thức. Qua bài thơ "Khi Mùa Thu Sang" của Trần Đăng Khoa, ta có thể làm sáng tỏ nhận định ấy.

Trước hết, bài thơ gây ấn tượng bởi cái “hồn” – cảm xúc sâu sắc về mùa thu trong làng quê Việt Nam. Tác giả không tả thu một cách ồn ào, dữ dội mà lặng lẽ, nhẹ nhàng, đi sâu vào lòng người bằng những chi tiết rất đời thường. Từng hình ảnh như “mặt trời lặn xuống bờ ao”, “ngọn khói xanh lên, lúng liếng”, “lá vẫn bay vàng sân giếng” đều gợi lên một bức tranh làng quê thanh bình, giản dị. Qua đó, người đọc không chỉ thấy mùa thu mà còn cảm nhận được sự ấm áp, gần gũi và chất thơ của cuộc sống đời thường. Đặc biệt, câu thơ:

“Những muốn kêu to một tiếng
Thu sang rồi đấy! Thu sang!”

gợi lên niềm vui sướng hồn nhiên, sự rung động trước khoảnh khắc giao mùa. Đây chính là cái “hồn” trong thơ Trần Đăng Khoa – sự tinh tế, nhạy cảm của một tâm hồn yêu thiên nhiên và cuộc sống.

Không chỉ dừng lại ở nội dung, bài thơ còn "hay cả xác" nhờ nghệ thuật biểu đạt đặc sắc. Trần Đăng Khoa sử dụng ngôn ngữ giản dị, trong sáng nhưng vô cùng giàu hình ảnh và nhạc điệu. Những câu thơ ngắn gọn, súc tích mà giàu sức gợi, như:

“Xóm ngoài, nhà ai giã cốm
Làn sương lam mỏng, rung rinh”

Sự phối hợp hài hòa giữa các từ ngữ như “rung rinh”, “lúng liếng” tạo nên âm hưởng mượt mà, dịu dàng như chính hơi thở của mùa thu. Nhịp thơ lúc trầm, lúc bổng, lúc gợi tả, lúc gợi cảm, khiến bài thơ như một bản nhạc đồng quê vang vọng trong lòng người đọc. Nghệ thuật miêu tả tài tình còn thể hiện ở sự kết hợp hài hòa giữa tả cảnh và tả tình. Từng hình ảnh đều sống động, đậm chất hội họa, như câu:

“Một khoảng trời trong leo lẻo
Thình lình hiện lên ngôi sao”

Hình ảnh bất ngờ của “ngôi sao” giữa “trời trong leo lẻo” chính là điểm nhấn, làm nổi bật không gian yên ả, tĩnh lặng của mùa thu làng quê.

Bài thơ còn gợi nhắc hình ảnh của Nguyễn Khuyến – nhà thơ tiêu biểu cho mùa thu Việt Nam, với câu thơ đầy hoài niệm:

“Lòng bỗng nhớ ông Nguyễn Khuyến
Cõng cháu chạy rông khắp làng...”

Sự liên tưởng này không chỉ cho thấy lòng tri ân của Trần Đăng Khoa đối với những bậc tiền bối, mà còn khéo léo gợi lên chất cổ điển, truyền thống của văn học Việt Nam trong bức tranh mùa thu.

Như vậy, bài thơ “Khi Mùa Thu Sang” của Trần Đăng Khoa đã thể hiện rõ nhận định của Xuân Diệu: thơ hay là sự hòa quyện giữa “hồn” và “xác”. Nội dung sâu sắc, gợi cảm cùng với hình thức nghệ thuật tài tình đã giúp bài thơ để lại dấu ấn trong lòng người đọc. Đây cũng chính là giá trị trường tồn của thơ ca Việt Nam.