Lê Quý Đôn đã từng chiêm nghiệm "Thơ phát khởi từ lòng người ta". Thơ là tiếng nói đầu tiên của con người và những gì thiêng liêng nhất của con tim. Mỗi câu chữ được trưng cất từ sự thấu cảm và tấm lòng của tác giả. Bài thơ "Trưa vắng" là một tác phẩm nổi bật của Hồ Dzếch thể hiện tâm hồn nhạy cảm và sự gắn bó tha thiết với quá khứ. Đặc biệt qua ba khổ thơ đầu của bài thơ đã thổi vào lòng người những rung cảm sâu sắc:

              "Hồn tôi đấy: căn trường nho nhỏ

               .............................................................

              Tôi nguyền: Sau lớn làm thơ suốt đời"

Hồ Dzếch là một trong số những nhà thơ tiêu biểu của phong trào thơ mới. Với phong cách trữ tình sâu lắng giàu cảm xúc và mang đậm nỗi hoài niệm. Ba khổ thơ đầu của bài thơ như một cuốn phim quay chậm tái hiện những kí ức tuổi thơ trong trẻo, bình yên, đầy dư vị ngọt ngào nhưng cũng phảng phất chút bâng khuâng.

Nhà thơ đã mở đầu bằng lời khẳng định "hồn tôi đấy" như một sự gắn kết thiêng liêng giữa tâm hồn với những kí ức tuổi thơ. "Căn trường nhỏ" gợi lên hình ảnh ngôi trường đơn sơ nhưng thân thương, nơi lưu giữ những tháng ngày đầu đời thơ ngây, hồn nhiên. Bức tranh thiên nhiên ấy càng trở nên đẹp hơn khi có những họa màu "nước vôi xanh" cùng "bờ cỏ tươi non". Và đâu chỉ đơn thuần là một khung cảnh hữu tình mà hơn thế còn mang ý nghĩa biểu tượng cho một tuổi thơ tràn đầy sức sống.

                       "Lâu rồi thoảng một mùi thơm

                        Chân đi nghe động tới hồn ngây thơ"

hai câu thơ tiếp gợi lên cảm giác hoài niệm sâu lắng. Mùi thơm ở đây không chỉ là hương thơm của cỏ cây mà còn là những dư vị ngọt ngào của ký ức, một dấu ấn không thể phai nhòa. Hình ảnh "Chân đi ngeh động tới hồn ngây thơ"thật độc đáo. Đó là những bước chân thực tại nhưng lại đánh thức cả một miền quá khứ xa xăm, nơi những kỷ niệm ấu thơ vẫn còn vang vọng.

Những kí ức tuổi thơ cứ thế lần hồi hiện về trong tâm trí thi sĩ:

                   "Sâu rộng quá những giờ vui trước

                     Nhịp cười say trên nước chưa trôi"

Ký ức tuổi thơ được tác giả khắc họa như một miền ký ức vô tận "sâu rộng quá" nơi mà niềm vui tưởng chừng như không bao giờ dứt. "Nhịp cười say" thể hiện sự hồn nhiên ngây thơ của những ngày tháng vô lo vô nghĩ. Đặc biệt hình ảnh :trên nước chưa trôi" mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc: Dòng nước có thể chảy nhưng ký ức vẫn còn đó thời gian có thể qua đi nhưng kỉ niệm thì vẫn vẹn nguyên. Bởi tất cả những gì quý giá nhất sẽ vượt lên sự phủ bụi của thời gian để tỏa sáng và trường tồn. Cảnh trưa hè gợi lên không gian tĩnh lặng đâu chỉ có những tiếng cười đùa trẻ thơ với những trò dân gian bình dị. "Trưa hè thưng thấy hai tôi/ Ném đầu chim chích, bắt đuôi chuồn chuồn". Hình ảnh "Ném chim chích, bắt chuồn chuồn{" vừa giàu hiện thực vừa gợi lên một thế giới tuổi thơ đầy sắc màu và niềm vui giản dị hồn nhiên.

Theo mạch cảm xúc tác gủa dần bộc bạch những tâm tư và tình cảm một cách sâu lắng:

              "đời đẹp quá, tôi buồn sao kịp

               Trang sách đầu chép hết giây mơ"

Câu thơ đã trực tiếp khẳng định những vẻ đẹp của cuộc sống. Nhà thơ tự vấn bản thân "Tôi buồn sao kịp" Bởi đời sống quá đẹp, tràn đầy những ký ức thơ ấu tươi sáng. Từ "giây mơ" mang đến hình ảnh những giấc mơ trong sáng ngây thơ được lưu giữ trên "trang sách đầu" nơi lưu giữ lại những dòng chữ đầu tiên nhưng chất chứa nhiều hi vọng khát khao.

            "Ngả mình trên bóng nhung tơ

             Tôi nguyền: Sau lớn làm thơ suốt đời!"

Hình ảnh "ngả mình trên bóng nhung tơ" tạo nên không gian thơ mộng. Tuổi thơ được bao bọc và sống trong tình yêu thương cùng những kí ức tươi đẹp. Lời"nguyền" ở cuối câu thơ mang tính chất thiếng liêng, khẳng định lý tưởng và đam mê của nhà thơ dành cho thơ ca. Đây không chỉ là một mong ước trẻ thơ mà còn là một lời hứa hẹn với chính mình. Qua đó, thể hiện sự gắn bó sâu sới với nghệ thuật và cuộc đời.

Nội dung của một tác phẩm trở nhiều ít mặc sức nhưng nếu không có những bơi chèo nghệ thuật thì con thuyền nội dung ấy sẽ đứng im bất động. Tác phẩm "Trưa vắng" không chỉ hấp dẫn bởi nội dung mà còn đặc sắc về mặt nghệ thuật. Với ngôn ngũ giản dị hình ảnh thơ giàu sức gợi đã gợi nhớ đến những kí ức ấm áp trong con tim của mỗi người. Đồng thời giọng điệu tha thiết, sâu lắng như một lời tâm sự chân thành đưa người đọc về miền phiêu du về miền quá khứu xa xăm. Thủ pháp nghệ thuật đối lập giữa thực tại và ký ức đã tạo nên sự đa chiều. Bước chân thực tại nhưng vọng về hồn thơ ấu- ngày tháng đẹp và đáng nhớ nhất.

Gấp những trang sách lại nhưng những vần thơ trong bài "Trưa vắng" của Hồ Dzếch vẫn im đậm trong tâm trí độc giả. Bài thơ không chỉ là lời hoài niệm về tuổi thơ đẹp đẽ mà còn thể hiện tấm lòng tha thiết của nhân vật trữ tình với quá khứ vàng son. Với nghệ thuật miêu tả tinh tế và sử dụng các từ ngữ giản dị nhưng giàu chất thơ Hồ Dzếch đã vẽ nên một bức tranh tuổi thơ tràn ngập cảm xúc khiến những trái tim không khỏi rung động và hoài niệm về những tháng ngày vô tư nhất của cuộc đời