Bài làm 

        Nguyễn Khuyến (1835-1909) là một trong ba cây đại thụ của nền văn học cổ điển Việt Nam, được biết đến nhiều qua những bài thơ Nôm mang đậm tính triết lý và thể hiện sâu sắc lòng yêu nước, nỗi buồn trước thời cuộc. Nguyễn Khuyến không chỉ nổi bật với những bài thơ thể hiện tình cảm yêu nước, thương dân mà còn được biết đến qua những bài thơ mang tính tự trào, trào phúng với cái nhìn sâu sắc về bản thân và xã hội đương thời.

        Bài thơ "Tự trào" của Nguyễn Khuyến là một trong những tác phẩm tiêu biểu, thể hiện sự tự giễu, tự trào của tác giả trước thân phận và cuộc đời mình, đồng thời phản ánh sự tinh tế trong lối nhìn nhận về xã hội.Bài thơ "Tự trào" được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú, với giọng điệu nhẹ nhàng nhưng sâu sắc, phản ánh tâm trạng và thế giới nội tâm của tác giả. Bài thơ có ba phần rõ rệt: (Hai câu thơ đầu) Nguyễn Khuyến tự giễu về chính mình, thừa nhận sự giản dị, bình thường trong cuộc sống. Ông gọi mình là "một lão già" không còn sức lực, không còn hứng thú với những chuyện đời, chỉ sống cuộc sống thanh thản.  (Ba câu tiếp theo) là sự miêu tả về tình trạng "thân già, sức yếu", nhưng lại bị xã hội đè nặng, "nổi tiếng" vì quá khứ. Câu thơ "được gọi là "đầy tớ của nhân dân", nhưng thật ra chỉ là kẻ sống vô nghĩa. ở đoạn kết, Nguyễn Khuyến đưa ra một cảm giác bất lực trước tình cảnh xã hội, đầy thách thức.Nguyễn Khuyến đã sử dụng ngôn ngữ giản dị nhưng sâu sắc để tự giễu mình. Điều này thể hiện một thái độ khiêm nhường, không phô trương mà lại thấm đẫm sự tự nhận thức về thân phận của chính mình. Hình ảnh "lão già" trong bài thơ không chỉ đơn giản là tuổi tác mà còn tượng trưng cho sự mệt mỏi, suy tàn của một thế hệ đã qua, không còn đủ sức lực để thay đổi được gì trong xã hội. Đồng thời, sự đối lập giữa thân phận và xã hội đã tạo nên một cảm giác bế tắc, bất lực. Mặc dù Nguyễn Khuyến viết về sự thăng trầm của bản thân, nhưng giọng điệu lại không bi lụy, mà mang đậm tính trào phúng. Ông không chỉ thể hiện sự buồn tủi của mình mà còn có sự châm biếm đối với chính cái xã hội mà ông đang sống. Bài thơ thể hiện rõ sự tự nhận thức về tuổi tác, sức khỏe và sự bất lực của tác giả trong một xã hội mà ông không còn có thể thay đổi được. Nguyễn Khuyến tự nhận mình là "một lão già" không có gì đặc biệt, như một người dân bình thường sống trong một xã hội đầy biến động.Mặc dù là một nhà thơ nổi tiếng, nhưng Nguyễn Khuyến cảm thấy mình không thể thay đổi được gì trong bối cảnh xã hội đương thời. Sự thay đổi này không phải là do thiếu tài năng, mà là do sự thay đổi của chính quyền, xã hội và nền văn hóa của thời đại.Nguyễn Khuyến dùng tự trào để phản ánh sự bất lực và nỗi buồn của mình. Tuy nhiên, qua đó, ông cũng thể hiện một thái độ kiên cường, không bị khuất phục trước những khó khăn trong đời.

       Bài thơ "Tự trào" của Nguyễn Khuyến là một tác phẩm đầy tính tự giễu, phản ánh sự khiêm nhường và tư duy sâu sắc của tác giả về thân phận con người và xã hội. Mặc dù viết về sự bất lực và buồn tủi của mình, nhưng qua đó, Nguyễn Khuyến cũng thể hiện sự tỉnh táo và ý thức tự nhận về thân phận. Giọng điệu tự trào và sự đối lập trong bài thơ tạo ra một không gian để người đọc suy ngẫm về cuộc sống, về xã hội và về bản thân mỗi người.