` # ` $\color{red}{Hy}$

` - ` Từ thế kỷ X - XVIII, Việt Nam đối mặt với nhiều kẻ thù:

` + ` Phương Bắc (Tống, Nguyên, Minh, Thanh): Quân đông, tổ chức chặt chẽ, vũ khí mạnh (cung, kiếm, hỏa khí), có kinh nghiệm xâm lược nhưng gặp khó khăn ở địa hình Việt Nam.

` + ` Phương Nam (Champa, Chân Lạp): Giỏi thủy chiến, du kích, dùng cung, giáo, voi chiến, nhưng quân ít hơn.

` + ` Phương Tây (Bồ Đào Nha, Hà Lan, Pháp): Có súng, đại bác, tàu chiến mạnh, kinh nghiệm chiến tranh biển.

` + ` Việt Nam đã chiến thắng nhờ chiến thuật linh hoạt và tinh thần kiên cường.