"Thơ duyên" của Xuân Diệu không chỉ là một bài thơ, mà còn là một bức tranh mùa thu tuyệt đẹp, nơi tình yêu và thiên nhiên hòa quyện vào nhau. Qua những vần thơ mượt mà, Xuân Diệu đã vẽ nên một bức tranh mùa thu lãng mạn, đồng thời bộc lộ những tâm trạng tinh tế, sâu lắng của nhân vật trữ tình.

Bài thơ "Thơ duyên" xoay quanh hai chủ đề chính: tình yêu và thiên nhiên. Tình yêu trong bài thơ được thể hiện một cách nhẹ nhàng, tinh tế, qua những rung động đầu đời của nhân vật trữ tình. Thiên nhiên mùa thu lại được miêu tả với vẻ đẹp thơ mộng, trữ tình, gợi lên những cảm xúc bâng khuâng, man mác.

Tình yêu trong bài thơ là một tình yêu trong sáng, tinh khôi, bắt nguồn từ những rung động đầu đời. Cảm giác "rung động nỗi thương yêu" được miêu tả một cách chân thật, sinh động. Tình yêu này không chỉ là tình yêu giữa hai con người mà còn là tình yêu với cuộc sống, với thiên nhiên.

Thiên nhiên mùa thu trong bài thơ được miêu tả bằng những hình ảnh đẹp, giàu chất thơ. Đó là "cây me ríu rít cặp chim chuyền", "đổ trời xanh ngọc qua muôn lá", "cành hoang nắng trở chiều"... Những hình ảnh này không chỉ tạo nên một bức tranh mùa thu sinh động mà còn gợi lên những cảm xúc sâu lắng trong lòng người đọc.

Để thể hiện những vẻ đẹp nội dung trên, Xuân Diệu đã sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật độc đáo:

Ngôn ngữ thơ trong sáng, giản dị nhưng giàu cảm xúc. Tác giả sử dụng nhiều động từ mạnh, tính từ gợi tả để diễn tả sinh động những cảm xúc của nhân vật trữ tình.

Hình ảnh trong bài thơ rất đa dạng và giàu sức gợi. Các hình ảnh thiên nhiên được miêu tả một cách tinh tế, gợi lên những liên tưởng thú vị.

Âm thanh của tiếng chim ríu rít, tiếng gió xiêu xiêu, tiếng lá xào xạc... tạo nên một bức tranh âm thanh sinh động, gợi tả không gian yên bình, tĩnh lặng của buổi chiều.

Bài thơ sử dụng nhiều biện pháp tu từ như so sánh, nhân hóa, ẩn dụ... làm cho bài thơ trở nên sinh động, giàu hình ảnh.