Bài thơ “Thuyền và biển” của Xuân Quỳnh là một tác phẩm giàu cảm xúc, thể hiện những cung bậc mãnh liệt, sâu sắc của tình yêu thông qua hình tượng thuyền và biển. Qua bài thơ, cảm xúc của chủ thể trữ tình được diễn tả tinh tế, gắn liền với những trạng thái phức tạp và phong phú của tình yêu: đam mê, hạnh phúc, lo âu, và cả những nỗi niềm day dứt. Trong bài thơ, tình yêu được ví như mối quan hệ không thể tách rời giữa thuyền và biển. Thuyền – biểu tượng cho người yêu, luôn tìm về biển – tượng trưng cho người được yêu, thể hiện sự khát khao được gần gũi, hòa quyện trong tình yêu. Đây là cảm xúc đam mê mãnh liệt, như cách thuyền khao khát những con sóng của biển: “Chỉ có thuyền mới hiểu / Biển mênh mông nhường nào.” Tuy nhiên, không chỉ có niềm hạnh phúc, bài thơ còn gợi lên những nỗi buồn lo, trăn trở trong tình yêu. Biển đôi lúc dịu êm, nhưng cũng có khi dậy sóng dữ dội, tượng trưng cho những biến cố, thử thách mà tình yêu phải trải qua. Cảm xúc của chủ thể trữ tình ở đây là sự bất an, lo sợ trước sự mong manh, khó nắm bắt của tình yêu: “Những ngày không gặp nhau / Biển bạc đầu thương nhớ.” Bên cạnh đó, bài thơ còn mang nỗi buồn day dứt trước khả năng chia ly. Tình yêu, dù mãnh liệt, vẫn chứa đựng những khoảng cách và nguy cơ tan vỡ. Hình ảnh thuyền rời xa biển, sóng xô vào bờ nhưng không thể chạm tới, đã gợi lên cảm giác đau khổ, tiếc nuối: “Nếu phải cách xa nhau / Anh chỉ còn bão tố.” Tóm lại, cảm xúc của chủ thể trữ tình trong bài thơ “Thuyền và biển” vừa tràn đầy yêu thương mãnh liệt, vừa chất chứa những nỗi lo âu, tiếc nuối và trăn trở. Qua đó, Xuân Quỳnh đã thể hiện một cách sinh động những cung bậc tình cảm chân thật, sâu sắc của tình yêu – một tình yêu nồng nàn nhưng cũng đầy thử thách và mơ hồ.