A. Mở bài

- Giới thiệu tập thơ Nhật ký trong tù - sáng tác trong thời gian Hồ Chí Minh bị giam cầm ở nhà tù Tưởng Giới Thạch.

- Bài thơ “Đánh bạc” là một trong những bài thơ mang đậm chất trào phúng, châm biếm, thể hiện cái nhìn sắc sảo và hài hước của Bác trước cuộc sống nhà tù.

- Nêu nhận định chung: Bài thơ phê phán thói ăn chơi, vô trách nhiệm của bọn lính canh và bộc lộ phong thái ung dung, trí tuệ của người chiến sĩ cách mạng.

B. Thân bài

1. Hoàn cảnh và nội dung khái quát

- Bài thơ được viết khi Bác chứng kiến cảnh các cai ngục, lính canh say mê cờ bạc ngay trong giờ làm việc.

- Hoàn cảnh ấy tạo cảm hứng trào phúng, phê phán thói hư tật xấu trong nhà tù.

2. Phân tích:

a. Hình ảnh bọn lính canh say mê cờ bạc

- Họ “đánh tổ tôm”, say sưa sát phạt bất chấp nhiệm vụ.

- Tác giả mô tả bằng giọng thơ châm biếm: quá nhập tâm đến độ “quên cả tù nhân”, “quên cả giờ cơm”.

- Phê phán sự vô trách nhiệm, buông thả của những kẻ có quyền nhưng thiếu ý thức.

b. Nghệ thuật châm biếm, trào phúng sắc sảo

- Lời thơ nhẹ nhàng nhưng mỉa mai sâu cay.

- Tác giả quan sát tinh tế → lật tẩy bản chất hèn kém, mê muội của đám lính.

- Tạo tiếng cười nhưng ẩn chứa thái độ phê phán mạnh mẽ.

c. Vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh

- Dù ở trong tù, Người vẫn giữ phong thái thanh thản, sáng suốt, nhìn đời bằng ánh mắt bao dung, hài hước.

- Thể hiện trí tuệ và bản lĩnh: ở trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhưng vẫn tự do trong tâm hồn, vượt lên trên thực tại tối tăm.

- Sự đối lập giữa tâm hồn tự do của người tù và sự tầm thường thấp kém của bọn cai ngục càng làm nổi bật phẩm chất cao đẹp của Bác.

d. Nghệ thuật

- Thể thơ tứ tuyệt Đường luật súc tích.

- Ngôn từ giản dị, hình ảnh sinh động, ngôn ngữ trào phúng tinh tế.

- Quan sát hiện thực sắc bén → tạo sức tố cáo mà vẫn giàu chất thơ.

C. Kết bài

- Khẳng định giá trị bài thơ: phản ánh hiện thực nhà tù Trung Quốc, phê phán thói xấu của bọn cai ngục.

- Tôn vinh phong thái ung dung, tinh thần thép và tâm hồn cao đẹp của Hồ Chí Minh.

- Bài thơ để lại bài học: phải biết phê phán cái xấu, sống có trách nhiệm, giữ tâm hồn trong sáng dù trong hoàn cảnh nào.