

Phần I. Đọc hiểu (4,0 điểm)
Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng nằm ở trung tâm Trung Trung Bộ của Việt Nam, phía Tây Nam sông Gianh; phía Tây và Tây Nam giáp với nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào; phía Bắc giáp xã Thượng Hóa, huyện Minh Hóa; phía Đông và Đông Nam giáp xã Trường Sơn, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Vườn Quốc gia có chung ranh giới với Khu bảo tồn thiên nhiên Hin Namno của Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào.
Dãy núi đá vôi Kẻ Bàng là hoang mạc đá vôi lớn nhất thế giới. Đó là kết quả tiến hóa tự nhiên cách đây gần 400 triệu năm. Quá trình tạo sơn phức tạp đã tạo cho Phong Nha - Kẻ Bàng địa thế hiểm trở, ẩn chứa một quần thể hang động kì vĩ, những tượng thạch nhũ đẹp nhất và những dòng sông tối ngầm dài nhất thế giới. {..}
Hệ thống hang động Phong Nha - Kẻ Bàng thuộc loại cổ nhất Đông Nam Á, được hình thành do các đứt gãy kiến tạo trong kỷ Đệ Tam (35 triệu năm), đồng thời với pha tách giãn hình thành Biển Đông. Hệ thống hang động ở đây được phát triển trên một khối đá vôi lớn nhất Đông Nam Á, từ kỷ Devon muộn (377 triệu năm) đến kỷ Permi (250 triệu năm). Bao quanh khối đá vôi là các tầng địa hình phi carbonat, là điều kiện thu nước tốt cho khối đá vôi hình thành hang động, đồng thời tăng tính đa dạng sinh học trong khu vực. Có 2 hệ thống hang chính: hang Phong Nha, với tổng chiều dài 5.076m; hang Vòm, với tổng chiều dài 36.063m, hầu hết còn mang tính nguyên sơ.
{..} Phong Nha - Kẻ Bàng chứa đựng tính đa dạng của các hệ sinh thái tự nhiên, bao gồm rừng trên núi đá vôi, rừng trên núi đất và vùng chuyển tiếp, sông suối, hang động và các hệ sinh thái thứ sinh.
Phong Nha - Kẻ Bàng có kiểu rừng độc nhất trên Trái đất, đó là rừng nhiệt đới thường xanh, chủ yếu là cây lá kim, dưới tán là các loài “lan hài vệ nữ”, phân bố trên núi đá vôi, ở độ cao hơn 700m - 1000m và có 15 kiểu rừng, đặc biệt là kiểu rừng thường xanh trên núi đá vôi, có tầm quan trọng quốc tế. Những giá trị nổi bật trong quá trình phát triển về địa chất, địa mạo, khí hậu, thủy văn đã tạo môi trường lý tưởng cho đa dạng sinh học và giúp Phong Nha - Kẻ Bàng trở thành một trong 200 trung tâm có giá trị đặc biệt về đa dạng sinh học trên thế giới. Phong Nha và Kẻ Bàng được Tổ chức Bảo tồn Chim quốc tế đánh giá là 2 trong số 60 vùng chim quan trọng của Việt Nam.
Đến nay, đã xác định sự có mặt của 2.651 loài thực vật bậc cao có mạch, 735 loài động vật có xương sống, 369 loài côn trùng trong khu vực Phong Nha – Kẻ Bàng. Trong đó, 116 loài thực vật và 129 loài động vật được ghi trong Sách đỏ Việt Nam. Có tới 28 loài động, thực vật có giá trị kinh tế và khoa học cao đang bị đe dọa nguy cấp ở mức toàn cầu, như voọc Hà Tĩnh, chà vá chân nâu, vượn đen má trắng, hổ, sao la, sóc bay đen trắng, chó sói, gà lôi, rùa...
Sự đa dạng sinh cảnh ở đây là điều kiện lý tưởng cho 9/21 loài linh trưởng (chiếm 43% của Việt Nam) sinh sống. Có 3 loài linh trưởng đặc hữu của dãy Trường Sơn là voọc Hà Tĩnh, voọc vá chân nâu, vượn bạc má. Khu hệ dơi với 46 loài (chiếm 43% tổng số loài của Việt Nam) ở đây, được xem là đa dạng nhất cả nước, đồng thời là tiềm năng lớn nhất Việt Nam và thế giới về bảo tồn các loài dơi.
{..} Tháng 7 năm 2003, Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đã được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới. {..}
Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng là một di tích và danh thắng hội tụ được nhiều giá trị nổi bật. Chính những giá trị này đã mang lại cho Phong Nha - Kẻ Bàng một sự hấp dẫn đặc biệt riêng. {..}
(Theo Hoàng Phúc, Hồ sơ xếp hạng di tích, tư liệu Cục Di sản văn hóa)
Trả lời câu hỏi/ Thực hiện yêu cầu:
Câu 1. Xác định mục đích của văn bản trên.
Câu 2. Chỉ ra từ được viết tắt cho một tổ chức quốc tế quan trọng trong văn bản, và cho biết người viết đã dùng tên viết tắt của tổ chức quốc tế nào?
Câu 3. Nhận xét về vai trò của phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản?
Câu 4. Phân tích tác dụng của cách trình bày thông tin văn bản trong phần văn bản sau: “Phong Nha - Kẻ Bàng có kiểu rừng độc nhất trên trái đất ... là tiềm năng lớn nhất Việt Nam và thế giới về bảo tồn các loài dơi”?
Câu 5. Qua văn bản, em rút ra cho mình những thông điệp gì?
Câu 1
Mục đích của văn bản: giới thiệu về Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, mô tả các giá trị nổi bật của khu vực này về địa chất, địa mạo, sinh thái, và đa dạng sinh học, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng quốc tế của khu vực, đặc biệt là sau khi được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới.
Câu 2
Từ được viết tắt là UNESCO, tổ chức này có tên đầy đủ là United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization Hay là Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc.
Câu 3
Phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản này không được thể hiện rõ ràng, nhưng có thể hiểu rằng phương tiện này bao gồm hình ảnh minh họa hoặc các yếu tố trực quan như bản đồ, hình ảnh thiên nhiên, động vật có thể hỗ trợ cho việc hình dung về sự đa dạng sinh học và giá trị của Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Các hình ảnh và dữ liệu số (số liệu về loài động thực vật, chiều dài các hang động) giúp người đọc hiểu rõ hơn về sự phong phú và tầm quan trọng của khu vực.
Câu 4
“Phong Nha - Kẻ Bàng có kiểu rừng độc nhất trên trái đất ... là tiềm năng lớn nhất Việt Nam và thế giới về bảo tồn các loài dơi”.
Cách trình bày thông tin này mang tính nhấn mạnh và tạo ấn tượng mạnh mẽ đối với người đọc. Việc sử dụng cụm từ “độc nhất trên trái đất” và “tiềm năng lớn nhất Việt Nam và thế giới” giúp làm nổi bật sự đặc biệt và tầm quan trọng của Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, đặc biệt là về bảo tồn sinh học và bảo vệ loài dơi. Đây là cách để tác giả làm tăng giá trị của khu vực này trong mắt người đọc, từ đó góp phần nâng cao nhận thức về sự cần thiết phải bảo vệ và gìn giữ di sản thiên nhiên này.
Câu 5
Qua văn bản, em rút ra được một số thông điệp quan trọng. Thứ nhất, Giá trị thiên nhiên và sự đa dạng sinh học của Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng vô cùng đặc biệt, không chỉ nổi bật với hệ thống hang động kỳ vĩ mà còn là nơi bảo tồn nhiều loài động thực vật quý hiếm, có giá trị toàn cầu. Thứ hai, Tầm quan trọng của bảo tồn thiên nhiên là điều không thể phủ nhận, khi khu vực này có nhiều loài động thực vật đang bị đe dọa trên toàn cầu. Việc bảo vệ Phong Nha - Kẻ Bàng không chỉ có ý nghĩa đối với Việt Nam mà còn với cộng đồng quốc tế. Thứ ba, Khả năng ảnh hưởng quốc tế của khu vực này càng được khẳng định qua việc được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới, điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị văn hóa, khoa học của Phong Nha - Kẻ Bàng mà còn tạo ra cơ hội cho du lịch bền vững và giáo dục môi trường. Vì vậy, chúng ta cần nâng cao nhận thức về việc bảo vệ và phát huy giá trị của Phong Nha - Kẻ Bàng, không chỉ vì lợi ích trước mắt mà còn vì sự phát triển lâu dài và bền vững của khu vực này.
Bảng tin