Dàn ý chi tiết

I. Mở Bài

- Giới thiệu những nét chính về tác giả và tác phẩm :

Mùa thu từ xưa tới nay luôn là nguồn cảm hứng dồi dào trong các tác phẩm thi ca nhạc họa và Nguyễn Khuyến cũng không ngoại lệ. Với chùm thơ thu nổi tiếng đã góp phần tôn vinh tên tuổi ông ên vị trí hàng đầu trong các nhà thơ viết về quê hương làng cảnh Việt Nam.

- Nêu ý kiến chung về bài thơ  :

 Trong đó "Thu vịnh" được xem là một thi phẩm viết về mùa thu làng quê Bắc Bộ, bên cạch đó bài thơ còn là nổi lòng tha thiết của nhà thơ đối với quê hương đất nước.

II. Thân Bài

1. Giới thiệu khái quát về đề tài , thể thơ :

- "Thu vịnh" được làm theo thể thơ thất ngôn bát  cú Đường luật.

- bài thơ mang nhiều nét thi vị đậm đà về cảnh sắc mùa thu nơi làng quê, thôn dã. Qua đó, ta còn thấy chất chứa nỗi niềm tâm sự của một con người yêu nước thương dân.

2. Phân tích nội dung cơ bản của bài thơ :

- Hai câu đề :

+ Mở đầu là hình ảnh bầu trời thu xanh ngắt và cao vời vợi :

                                               Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao,

                                                 Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu.

+ Nghệ thuật lấy điểm tả diện, lấy động tả tĩnh được Nguyễn Khuyến vận dụng rất tự nhiên và phù hợp. Khung cảnh mùa thu hiện ra thật trong trẻo, khoáng đạt với hình ảnh bầu trời mang một màu mây xanh ngắt, "mấy tầng cao".

+ Tô điểm cho khung cảnh "mấy tầng sao" ấy ti nhân vẽ vào một cần trúc "lơ phơ", mềm mại, uyển chuyển trong cái gió se se lạnh "hắt hiu". Cần trúc thanh mảnh khẽ đong đưa trước ngọn gió hắt hiu tôn thêm vẻ mênh mông của bầu trời mùa thu.

+ Giọng thơ chậm rãi nhẹ nhàng, vương một chút buồn man mác nơi hai chữ "hắt hiu", phải chăng thi nhân có điều chi phiền lòng?

- Hai câu thực :

                                   Nước biếc trông như tầng khói phủ,

                                   Song thưa để mặc bóng trăng vào.

+ Hình ảnh mùa thu được pha thêm màu "nước biếc", thêm một sắc xanh tha thiết nữa, màu của áo thu trong xanh, với "khói phủ" nhạt nhòa. Cảnh đêm thu thật là huyền diệu.

+ Lại thêm có trăng, thi  nhân mở ra đón trăng "Song thưa để mặc bóng trăng vào". Sự tương phản giữa cái hữu hạn(song thưa) và cái vô hạn (bóng trăng) do vậy mà tứ thơ rộng mở, mênh mông. Có ánh trăng thu, bức tranh mùa thu trong thơ thêm sáng, mọi vật trong đêm thu thêm huyền ảo, mộng mơ.

⇒ Chỉ bằng vài nét chấm phá nho nhỏ của mùa thu Nguyễn Khuyến đã cho thấy sự hòa quyện giữa cảnh thu và lòng người.

- Hai câu luận :

                                        Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái,

                                       Một tiếng trên không ngỗng nước nào.

+ Nghệ thuật đảo ngữ làm nổi bật hình ảnh "mấy  chùm" hoa và "một tiếng" ngỗng. Hoa mùa thu không đổi, không có sắc màu vì khói phủ nhạt nhòa hay nhà thơ mất hết ý niệm về thời gian? "Mấy chùm trước giậu" làm sao biết được đó là hoa gì, màu sắc như thế nào, chỉ biết đó là "hoa năm ngoái".

+ Trong cái không gian vốn trầm tĩnh, lắng đọng ấy bỗng nhiên bị xao động bởi tiếng ngỗng trời, tiếng ngỗng văng vẳng đã làm thổn thức nỗi lòng thi nhân, khiến nhà thơ giật mình, băn khoăn tự hỏi ngỗng nước nào ?

+ Âm điệu câu thơ 4/1/2 như chứa chất bâng khuâng, suy tư. Nhà thơ quan sát cảnh vật với một nỗi nhiềm u uất:

- Hai câu kết :

                                    Nhân hứng cũng vừa toan cất bút,

                                       Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào.

+ Thi hứng dạt dào thôi thúc nhà thơ cầm bút, nhưng phần lí trí bừng thức khiến nhà thơ thấy thẹn với ông Đào, thức Đào Tiềm - nhà thơ nổi tiếng đời Đường bên Trung Quốc.

+ Vậy cớ gì mà Nguyễn Khuyến lại "thẹn" khi mà tính ra ông cũng chẳng thua kém gì về học thức và tài năng. Câu trả lời ấy là Nguyễn Khuyến thấy hổ thẹn khi thua ở cái khí tiết của một bậc quân tử phải có. Nhưng cũng chính câu thơ tỏ lòng như thế ta mới thấy được một nhân cách cao cả, một tấm lòng đầy chân thành của người quân tử, người như thế thật đáng trân trọng biết bao!

3. Phân tích một số đặc sắc về hình thức nghệ thuật của bài thơ :

+ Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật, có kết cấu chặt chẽ. "Thu vịnh" đã thể hiện trình độ bậc thầy của nhà thơ trong tả cảnh mùa thu.

+ Với việc sử dụng bút pháp lấy động tả tĩnh mà chúng ta thường thấy trong bài thơ cổ điển, nhà thơ đã thổi cái hồn, cái tình vào cảnh vật. Nhờ đó mà bức tranh thu ở đồng bằng Bắc Bộ hiện lên thật chân thực, sinh động, có cả ồn và có cả cái tình của thi nhân.

+ Ngoài ra, nhà thơ còn sử dụng cấc từ ngữ, các hình ảnh giàu sức gợi kết hợp biện pháp tu từ đảo ngữ giúp người đọc có thể hình dung và cảm nhận sâu sắc hơn vẻ đẹp của phong cảnh thiên nhiên mùa thu xứ Bắc vừa thấu hiểu được nỗi niềm tâm sự của nhà thơ.

III. Kết bài

Bài thơ "Thu vịnh" với ngôn ngữ bậc thầy không chỉ cho người đọc thấy tài năng của Nguyễn Khuyến trong việc dùng từ. Mà đằng sau đó, ta còn cảm nhận được một tâm hồn gắn bó tha thiết với thiên nhiên, đất nước, một tấm lòng yêu nước thầm lặng nhưng không kém phần sâu lặng của ông.

`~thuhangnguyen9~`

`hoidap247`