`#J97`

`-`   Bá Kiến là người đứng đầu trong làng, nổi tiếng với sự tham lam, độc ác luôn tìm cách vơ vét của cải từ dân làng. Ông ta không ngần ngại dùng bạo lực và thủ đoạn để đạt được những thứ mình muốn. Không chỉ dùng sức mạnh mà còn cực kỳ mưu mô, xảo quyệt trong cách điều khiển, phân chia quyền lực. Ông ta biết cách "dụng nhân như dụng mộc", khéo léo trong việc điều khiển, phân hóa đối thủ để duy trì quyền lực. Bề ngoài, Bá Kiến luôn tỏ ra tử tế, biết lo cho dân, nhưng thực chất chỉ là giả dối nhằm che giấu bản chất tàn bạo và bóc lột của mình. Tác giả đã khắc hoạ hình ảnh Bá Kiến hiện lên vợi sự tham lam độc ác, sẵn sàng dụng mọi thủ đoạn mưu mô xảo quyệt, với sự giả dối với đạo đức giả, cho thấy một tầng lớp địa chủ phong kiến thối nát, tàn nhẫn, từ đó góp phần làm nổi bật chủ đề hiện thực trong tác phẩm.

`-`  Những BPNT:

`+` Miêu tả ngoại hình và cử chỉ: Qua những chi tiết về ngoại hình, cử chỉ của Bá Kiến, Nam Cao khéo léo bộc lộ bản chất của ông ta. Ví dụ, khi Bá Kiến gặp Chí Phèo, cử chỉ tỏ ra bình tĩnh, tự tin đã cho thấy sự ranh mãnh, quen thuộc trong việc điều khiển người khác.

`@` Tác dụng: Cách miêu tả này giúp người đọc hình dung rõ hơn về tính cách của nhân vật qua những hành động và dáng vẻ bề ngoài, từ đó nhận ra sự giả dối và nguy hiểm bên trong con người hắn.

`+` Ngôn ngữ đối thoại: Qua những cuộc đối thoại giữa Bá Kiến với Chí Phèo và những người khác, nhà văn thể hiện sự khôn khéo và xảo quyệt của ông ta. Bá Kiến luôn nói chuyện một cách mềm mỏng, nhưng lại ẩn chứa những toan tính, mưu mô,...

`@` Tác dụng: Thông qua ngôn ngữ, người đọc dễ dàng nhận ra sự hai mặt của Bá Kiến, một mặt luôn cố gắng tỏ ra bình dị và thân thiện, nhưng thực chất là một kẻ thủ đoạn.

`+` Nghệ thuật xây dựng tình huống: Nam Cao đã tạo ra những tình huống đối đầu giữa Bá Kiến và các nhân vật khác (như Chí Phèo) để bộc lộ sự mâu thuẫn và bản chất thâm độc của nhân vật.

`@` Tác dụng: Những tình huống này làm nổi bật bản chất "cáo già" của Bá Kiến, khiến người đọc hiểu sâu hơn về sự độc ác ẩn sau những hành động tưởng chừng vô hại.

`=>` Qua đó, nhà văn tố cáo sự tàn bạo của giai cấp thống trị, đồng thời thể hiện sự bế tắc và bất công của xã hội phong kiến.