Nghìn dặm xem mây nhớ quê,

Chẳng chờ cởi ấn gượng xin về.

Một bầu phong nguyệt nhàn tự tại,

Hai chữ công danh biếng vả vê.

Dẫn suối nước đầy cái trúc,

Quẩy trăng túi nặng thẳng hề.

Đã ngoài chưng thế dầu hơn thiệt,

Chẳng quản ai khen chẳng quản chê

Qua những câu thơ giản dị mà đầy chất thơ, ta cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn của tác giả. Mở đầu đoạn thơ với hình ảnh"Nghìn dặm xem mây nhớ quê", thể hiện tình cảm yêu nước sâu sắc của Nguyễn Trãi. Bị lưu đày nơi chốn xa xôi, lòng tác giả luôn hướng về quê hương, đất nước. Hình ảnh "mây" - vốn là biểu tượng của sự phiêu dạt, vô định - lại gợi nhớ về quê hương, về những gì thân thuộc nhất. Tình yêu quê hương ấy tha thiết, mãnh liệt đến mức, chỉ cần nhìn thấy mây trời cũng khiến tác giả nhớ nhung da diết. Trái ngược với hoàn cảnh bị lưu đày, Nguyễn Trãi lại thể hiện một tinh thần tự do, phóng khoáng. Ông không màng đến danh lợi, quyền chức, mà chỉ mong muốn được sống một cuộc sống bình dị, thanh tao:"Chẳng chờ cởi ấn gượng xin về. Một bầu phong nguyệt nhàn tự tại, Hai chữ công danh biếng vả vê."Tác giả không muốn níu kéo chức tước, mà chỉ muốn được trở về quê hương, sống hòa mình với thiên nhiên. Cuộc sống "nhàn tự tại" ấy chính là hiện thân của tinh thần tự do, thoát khỏi mọi ràng buộc của danh lợi, quyền thế. Nguyễn Traix  đã nhìn thấu mọi sự đời, hiểu rõ bản chất hư ảo của danh lợi và không quan tâm đến những lời khen chê, mà chỉ sống theo lý tưởng, nguyện vọng của bản thân:" Đã ngoài chưng thế dầu hơn thiệt, Chẳng quản ai khen chẳng quản chê". Qua đioạn thơ, ta  cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi: một tâm hồn yêu nước, yêu đời, một tinh thần tự do, phóng khoáng và một khí phách thanh cao. Vẻ đẹp tâm hồn ấy chính là điểm sáng chói lọi trong cuộc đời và sự nghiệp của ông, khiến ông trở thành một tấm gương sáng cho muôn đời sau.