Anh/ chị hãy viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá bài thơ sau: Tháng chạp hai mươi bốn chợ Đồng, Năm nay chợ họp có đông không? Dở trời, mưa bụi còn hơi rét. Nếm rượu, tường đền được mấy ông? Hàng quán người về nghe xáo xác, Nợ nần năm hết hỏi lung tung. Dăm ba ngày nữa tin xuân tới. Pháo trúc nhà ai một tiếng đùng. (Chợ đồng - Nguyễn Khuyến)

"Văn học đối với tôi là một hiện tượng đẹp đẽ nhất trên thế giới". (Pautopxki). Kì thực làm sao, cảm xúc được ngân nga thành thơ, thành nhạc, khi tiếng lòng ta được soi sáng bởi những mảnh hồn ca. Văn học sinh ra cho đời thêm hoa thơm trái ngọt, cho sự sống vút cao trên mỗi trang văn, trang thơ. Bởi thế bài thơ "Chợ đồng" của Nguyễn Khuyến" đã tỏa vang vào lòng người đọc từ chính những vẻ đẹp tự nhiên đằm thắm và thiết tha như thế. Bài thơ "Chợ đồng" mang đếm hình ảnh sinh hoạt bình dị của người nông thôn trong những ngày đông giá rét, gửi gắm nỗi niềm đối với cuộc sống và những dấu hiệu xuân mới.

Nguyễn Khuyến là một trong những nhà thơ lớn của văn học Việt Nam, nổi bật với phong cách trữ tình, dân dã, và sâu sắc. Ông quê ở làng Vị Hạ, tỉnh Hà Nam, từng đỗ đầu cả ba kỳ thi Hương, Hội, Đình nên được mệnh danh là “Tam Nguyên Yên Đổ.” Thơ của Nguyễn Khuyến thường gắn liền với hình ảnh nông thôn Việt Nam bình dị, với những xúc cảm chân thật và gần gũi. Bài thơ “Chợ Đồng” nằm trong mạch thơ viết về cuộc sống đời thường, tái hiện một phiên chợ quê ngày cuối năm. Qua bài thơ, tác giả không chỉ phác họa sinh động bức tranh sinh hoạt làng quê mà còn gửi gắm những cảm xúc sâu lắng về thời gian, cuộc sống, và tình người.

Mở đầu bài thơ, nhà thơ vẽ nên không khí của chợ Đồng vào ngày tháng Chạp:

       “Tháng chạp hai mươi bốn chợ Đồng,
         Năm nay chợ họp có đông không?”

Không chỉ giới thiệu thời gian và không gian của phiên chợ quê mà còn gợi lên những cảm xúc đầy hoài niệm, gần gũi. Ngày 24 tháng Chạp, thời điểm cuối năm, là lúc mọi người trong làng quê náo nức chuẩn bị Tết, và phiên chợ Đồng trở thành nơi tụ hội đông vui, tấp nập. Cụm từ “chợ Đồng” gắn liền với nét văn hóa sinh hoạt nông thôn Bắc Bộ, không chỉ là nơi buôn bán mà còn là nơi gặp gỡ, trò chuyện, và giao lưu của người dân. Câu hỏi tu từ “Năm nay chợ họp có đông không?” mang âm hưởng bâng khuâng, như một lời thăm hỏi, vừa tò mò, vừa chất chứa nỗi niềm hoài cổ. Dường như, tác giả không chỉ hỏi về sự đông đúc của chợ mà còn bộc lộ sự quan tâm chân tình với những đổi thay của đời sống quê hương. Hai câu thơ mở đầu mang tính chất tự nhiên, mộc mạc, nhưng lại rất giàu cảm xúc, giúp khơi gợi một bức tranh sinh hoạt làng quê đậm nét trong lòng người đọc.

 Hai câu tiếp theo khắc họa khung cảnh chợ trong tiết trời đông cuối năm:

     Dở trời, mưa bụi còn hơi rét.

    Nếm rượu, tường đền được mấy ông?

 "Dở trời" diễn tả một trời mưa bụi lất phất, mang lại cảm giác u ám, ảm đạm của những ngày giáp Tết, khi không khí không quá lạnh nhưng vẫn đủ khiến con người cảm thấy se sắt, dễ chịu, và cũng dễ làm cho lòng người trở nên trầm lắng. “Mưa bụi còn hơi rét” tạo ra hình ảnh thời tiết khó chịu, không đủ lạnh để thành giá rét nhưng cũng không đủ ấm để dễ chịu, thể hiện sự chuyển mùa đặc trưng của miền Bắc vào cuối năm. Điều này càng làm nổi bật không khí tĩnh mịch, u ám trong phiên chợ quê, nơi mà con người tìm kiếm những phút giây thư giãn giữa cái lạnh của đất trời. Câu thứ hai, “Nếm rượu, tường đền được mấy ông?” là một hình ảnh đậm chất dân dã, dễ thấy trong những cuộc gặp gỡ thường ngày của người dân nông thôn. Từ "nếm rượu" cho thấy các cụ ông, hay những người đàn ông trong làng, thường tụ tập ở những nơi như tường đền để uống rượu, trò chuyện, bình luận về các sự kiện trong năm. “Tường đền” là nơi quen thuộc, vừa mang ý nghĩa là một địa điểm cộng đồng, vừa phản ánh đặc trưng của đời sống dân dã. Câu hỏi "được mấy ông?" không chỉ thể hiện sự quan sát, mà còn chứa đựng một sự hài hước nhẹ nhàng, phê phán sự lười biếng, vô lo của một số người trong làng vào những dịp cuối năm. Tác giả như muốn hỏi xem, trong khi mọi người vẫn còn đang say sưa với rượu và câu chuyện, thì bao nhiêu công việc cần làm đã được hoàn thành. Cả hai câu thơ vừa miêu tả một không gian vừa thực, vừa ẩn chứa nhiều tầng lớp ý nghĩa, giúp người đọc cảm nhận được nhịp sống trôi qua trong những ngày cuối năm của người dân nông thôn. Thời tiết lạnh, mưa bụi, và những buổi nhâm nhi rượu đều tạo nên không khí ngập tràn sự ấm áp, quen thuộc, pha lẫn sự lười biếng, buông thả trong những ngày giáp Tết.

  Nguyễn Khuyến miêu tả cảnh chợ quê vào cuối năm, với không khí nhộn nhịp, nhưng cũng đầy rộn ràng và hỗn loạn:

  “Hàng quán người về nghe xáo xác,
   Nợ nần năm hết hỏi lung tung.”

"Hàng quán người về nghe xáo xác" phản ánh không gian đông đúc của các hàng quán khi người dân mua sắm chuẩn bị cho Tết. Từ "xáo xác" gợi lên hình ảnh âm thanh hỗn tạp, ồn ào của những người mua bán, cùng với những câu chuyện phiếm, trao đổi không ngừng nghỉ. Chợ không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa mà còn là nơi mọi người tụ tập, gặp gỡ, thăm hỏi và thậm chí là phàn nàn, tính toán về công việc trong năm qua. Câu tiếp theo "Nợ nần năm hết hỏi lung tung" gợi lên sự bức xúc, lo lắng trong lòng những người dân khi năm cũ sắp kết thúc, họ bắt đầu tính toán lại những món nợ của mình. Câu thơ này không chỉ phản ánh sự nhộn nhịp của phiên chợ cuối năm, mà còn chỉ ra nỗi lo toan của những người dân nghèo về chuyện nợ nần chưa thanh toán xong. Từ "hỏi lung tung" thể hiện sự lộn xộn trong các cuộc trò chuyện, khi những câu hỏi về nợ nần, công việc, chuyện gia đình cứ liên tiếp được đặt ra mà không thật sự có được câu trả lời rõ ràng. Đây là một bức tranh chân thực về cuộc sống của người dân nghèo vào những ngày cuối năm, khi mà ngoài niềm vui đón Tết còn là nỗi lo về những trách nhiệm chưa giải quyết xong, và cả sự bận rộn trong công việc chưa thể kết thúc.

 Cuối cùng, tác giả khắc họa không khí rộn ràng, phấn khởi của những ngày cận Tết:

     “Dăm ba ngày nữa tin xuân tới.
      Pháo trúc nhà ai một tiếng đùng.”

 “Dăm ba ngày nữa” như một lời báo hiệu thời gian đã trôi qua gần hết, chỉ còn vài ngày nữa là năm mới sẽ đến, khiến lòng người càng thêm háo hức, mong chờ. Câu “tin xuân tới” mang lại cảm giác của sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, đồng thời khơi dậy niềm vui, hy vọng về một khởi đầu mới. Hình ảnh “pháo trúc” nổ vang trời là biểu tượng quen thuộc của Tết, gắn liền với sự vui mừng, xua đuổi tà ma và cầu mong cho một năm mới an lành, thịnh vượng. Tiếng pháo “một tiếng đùng” không chỉ là âm thanh của lễ hội mà còn là biểu tượng của sự phấn khởi, niềm vui chung của mọi người trong những ngày cuối năm. Cả hai câu thơ tạo nên một không khí xuân rộn ràng, tràn đầy hy vọng và vui tươi, làm nổi bật sự mong đợi của nhân dân về một mùa xuân mới.

    Bài thơ "Chợ Đồng" của Nguyễn Khuyến có giá trị nghệ thuật và nội dung sâu sắc, phản ánh rõ nét cuộc sống làng quê Việt Nam vào những ngày cuối năm. Về nghệ thuật, tác giả sử dụng ngôn ngữ giản dị, mộc mạc nhưng đầy hình ảnh sinh động và gần gũi, từ đó tạo nên một không gian sống động của chợ quê với những âm thanh, màu sắc, cảm giác đặc trưng. Các hình ảnh như "mưa bụi", "xáo xác", "pháo trúc" không chỉ miêu tả thực tế mà còn gợi lên những cảm xúc, tâm trạng trong lòng người dân. Về nội dung, bài thơ khắc họa không chỉ sinh hoạt đời thường mà còn thể hiện những nỗi lo, sự tất bật, niềm hy vọng về một năm mới. Bằng cách tập trung vào những chi tiết cụ thể của cuộc sống làng quê, bài thơ vừa gần gũi, vừa chứa đựng sự suy tư về thời gian, về những niềm vui, nỗi lo trong cuộc sống của con người.

   Nguyễn Khuyến gửi gắm những suy ngẫm về thời gian, những hy vọng và nỗi lo trong mỗi con người khi năm cũ qua đi, năm mới sắp đến. Bài thơ còn có thể được hiểu như một lời nhắc nhở về sự kết nối giữa con người với quê hương, và trong cuộc sống xô bồ, những giá trị truyền thống vẫn luôn hiện hữu, dù thời gian có trôi qua. Từ những chi tiết nhỏ nhặt nhưng đậm đà bản sắc, Nguyễn Khuyến đã làm sống lại không khí Tết xưa, khiến người đọc không khỏi nhớ về những kỷ niệm, những hình ảnh quen thuộc trong cuộc sống nông thôn, dù thời gian có đổi thay.