viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học bài thơ?

        Hồ Xuân Hương sống khoảng cuối thế kỉ nửa cuối thế kỉ XVIII – nửa cuối thế kỉ XIX -cùng thời với Nguyễn Du . Bà là một người tài sắc vẹn toàn nhưng số phận lại hẩm hiu .Bà là con vợ lẽ vốn đã thiệt thòi nhưng sau này khi lấy chồng bà cũng hai lần làm lẽ và đớn đau thay là cả hai đời chồng đều chết sớm . Nhưng bà lại là một người phụ nữ đặc biệt . Bà là một người học sâu , hiểu rộng đi nhiều biết nhiều , tiếp thu nhiều cái hay. Tất cả những điều đó  ấy đã tạo nên một Xuân Hương mạnh mẽ và cá tính . Nhưng dù mạnh mẽ đến đâu thì bà cũng chỉ là một người phụ nữ sao không đau lòng cho được . Và Tự tình II chính là niềm xót xa , tâm sự được bà gửi gắm vào tâm mình vào đó .

Tự tình II được viết bằng chữ nôm với thể thơ thất ngôn bát cú đường luật quen thuộc . Bài thơ thể hiện tâm trạng đau buồn , phẫn uất của nữ sĩ trước số phận, duyên phận của mình . Tuy đã gắng gượng vươn lên nhưng rồi cũng lại rơi vào thảm kịch. Đồng thời bài thơ cũng cho thấy được khát vọng sống , khát vọng được yêu thương mãnh liệt của nữ sĩ .

                               Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn

                               Trơ cái hồng nhan với nước non

Bài thơ mở đầu là một cụm từ chỉ thời gian “đêm khuya”. Đêm khuya là một khoảng thời gian đặc biệt , là lúc con người , vạn vật đã  chìm vào giấc ngủ để duy trì sự sống. Nhưng cũng chính lúc ấy Xuân Hương lại thao thức với nỗi niềm không biết chia sẻ cùng ai . Ý thơ đã hé mở cho ta hình dung về nhân vật trữ tình là một người phụ nữ cô đơn và mang nhiều tâm sự . Trong đêm khuya cô đã nghe thấy ấm thanh của tiếng trống điểm canh văng vẳng từ xa vọng lại . Bằng thủ pháp nghệ thuật lấy động tả tĩnh , lấy cái hữu thanh để nói cái vô thanh , Xuân Hương đã cho ta hình dung không gian cố đang ngồi – đó là một không gian đêm khuya thanh vắng , tĩnh mịch đến đáng sợ , đến rợn người . Tiếng trống điểm canh thường được vang lên dìu dặt , chậm rãi “ tiếng thu không vang lên từng tiếng một để gọi buổi chiều ” (Thạch Lam). Thế nhưng đêm nay tiếng trống vang kên rất dồng dập như thúc dục con người   . Phải chăng lòng người phụ nữ trẻ đang qúa cô dơn, lo lắng trước sự trôi chảy của thời gian . Snag câu thơ thứ hai , tác giả đã sử dụng nghệ thuật đảo ngữ với từ “ trơ” được đưa lên đầu câu . Có tá dụng nhất mạnh nỗi côn đơn , trơ trọi , tủi hổ, bẽ bàng của người phụ nữ trẻ giữa đêm khuya.Ngoài đảo nhữ ,câu thơ còn có sự kết hợp từ ngữ độc đáo , tinh tế. “Cái” vốn là từ thường đi kèm với danh từ chủ đồ vật nhỏ bé , vô tri, vô giác . Ấy thế nhưng mà ở đây nó lại được kết hợp vời từ “ hồng nhan”-một danh từ chỉ giá trị nhan sắc của người phụ nữ . Sự kết hợp độc đáo này cho ta thấy nỗi đau đớn, xót xa của Hồ Xuân Hương khi cô ý thức được sự nhỏ bé . rẻ rúng ,tầm thường , vô duyên thừa thãi của bản thân. Tóm lại , trong hai câu thơ đầu là thức chân dung tâm trạng của một người ohuj nữa đang một mình trơ  ra như hóa đá ; cảm thấy duyên phận cuộc đời mình thật cô đơn , tủi hổ ; cảm thất mình thật vô duyên thừa thãi.

                                       Chén rượu hương đưa say lại tỉnh

                                      Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn

Thơ xưa thường hau nó đến việc uống rượu cho hồn thơ hay bồng . Nhưng hôm nay Xuân Hương tìm đến rượu như một người bạn để dốc bầu tâm sự . Điều này càng nhấn mạnh hơn nỗi cô đơn của nàng . Khi uống rượu hơi men khiến nàng say nhưng hương rượu ấy chỉ thoáng qua say lại tỉnh . Lúc tỉnh , đối mặt với thực tại Xuân Hương lại càng thấm thía , cô đơn hơn . Tỉnh rượu giữa đêm khuya, Xuân Hương hướng về vầng trăng để suy ngẫm về cuộc đời , tình duyên của chính mình . Cô ý thức được rằng , chính mình giống như vầng trăng bóng xế đã muộn mằn lại chưa khi nòa được tròn trịa . Hình ảnh vầng trăng khắc sâu nỗi xót xa trong trái tim của người phụ nữ-người phụ nữ luôn luôn khao khát lứa đôi. Tóm lại , hai cau thực vẫn là bức hcana dung tâm hồn của nữ sĩ. Ở đây là dòng cảm xúc suy ngẫm về cuộc đời . càng suy ngẫm càng cô đơn , càng xót xa , thất vọng.

                                     Xiên ngang mặt đất , rêu từng đám

                                     Đâm toạc chân mây , đá mấy hòn

Trong hai câu luận , tác giả đã miêu tả ình ảnh của đá và rêu để thể hiện khát vọng và hành động của chính mình . Rêu là loài thực vật nhỏ bé , yếu mềm , mỏng manh .Đức khiêm nhường và sự nhỏ bé ấy khiến người đời lãng quên . Đá cứng rắng và mạnh mẽ nhưng suố đời câm lặng , im lìm dưới chân người qua lại . Điều đó khiến nó luôn luôn bị người đời lãng quên . Bằng nghệ thuật nhân hóa , Xuân Hương đã thổi hồn mình vào cảnh khiến đá và rêu bỗng trở thành sinh thể có hoạt động , số phận như con người. “Rêu” đã “xiên ngang mặt đất ” quyết liệt mạnh mẽ khẳn định sự sống, vị trí của mình . Còn đã đã “đâm toạc chân mây”   vươn lên thật cao để tránh đi sự lãng quên . Nhìn “rêu” và “đá” ta lại liên tưởng đến cuộc đời của Hồ Xuân Hương  - người phụ  nữ có khát vọng , có sự bứt phá , luôn luôn nỗ lực thay đổi số phận . Ngoài nghệ thuật nhân hóa hai cây thơ còn sử dụng phép đảo ngữ và sử dụng động từ mạnh khiến “đá” và “rêu” trở nên quyết liệt. Từ đó nhấn mạnh sức sống và sự phán kháng mạnh mẽ trong con người của Hồ Xuân Hương . Từ đây, ta bỗng thấy thơ Hồ Xuân Hương luôn trần trề nhựa sống ngay cả khi con người đau buồn nhất .Hai câu luận đã gửi gắm khát vọng của Hồ Xuân Hương về sự cố gắng thay đổi số phận của cuộc đời .

                                  Ngán nỗi xuân đi , xuân lại lại

                                   Mảnh tình san sẻ , tí cỏn con

Nếu như các câu thơ trên là suy nghĩa, tâm trạng của Xuân Hương được miêu tả gián tiếp thì ở đây tác giả đã trực tiếp tả tâm trạng của mình .Đến thời điểm này tâm trạng của Xuân Hương gói gọn trong từ “ngán” . “Ngán” nghĩa là ngán ngầm , là chán chường ,là u uất , bi phẫn đến tột cùng khi người phụ nữu ý thức về cuộc đời tình duyên đầy éo le.Sức ngán ngẩm tăng lên  khi còn nhận thức về thời gian . Với đất trời xuấn đi thì xuân lại đến  như vòng tuần hoàn. Xuân sđên smang theo hơi ấm của sự sống cho muôn hoa lá . Còn riêng người phụ nữa thì mỗi độ xuân qua là một lần tuổi già lại đến gõ cửa lấy đi bao giá trị của sự sống . Với một người phụ nữ như Xuân Hương thì điều này thật khó chấp nhận bởi hạnh phúc mà cô ấy hằng kháo khát sẽ vụt khỏi tầm tay. “Mảnh tình” là cách Xuân Hương đánh giá về duyên phận của mình . Với người khác khi nói đến chuyện tình yêu hôn nhân người ta gọi nó là một cuộc tình.Còn ở đây với cách sử dụng  từ độc đáo này Xuân Hương lại gọi là mảnh tình. Từ này , cho ta hình dung rõ hơn về sự muộn mằn thiệt thòi, ngang trái trong hôn nhân của nữ sĩ. Mảnh tình vốn đã nhỏ bé lại bị san đi sẻ lại để cuối cùng còn lại “ tí cỏn con”. Cụm từ kết thúc bài thơ cực tả độ bé có tác dụng nói về nỗi xót xa của thân phận lẽ mọn của người phụ nữ trong xã hội phong kiến . Đúng như trong tác phẩm khác Xuân Hương đã viết :

                     Năm thì mười hoa hay chăng chớ

                     Một tháng đôi lần có như không

Tóm lại hai câu kết đã diễn tả tâm trạng tuyệt vọng của nữ sĩ  Xuân Hương sau bao nỗ lực vươn lên chống lại số phận không thành .Đằng sau nỗi niềm ấy vẫn là khát khao cháy bỏng hạnh phúc trọn vẹn.

            Tự tình là bài thơ tiêu biểu cho hồn thơ của Xuân Hương . Với thể thơ thất ngôn bát cú đường luật quen thuộc và ngôn từ đầy thân thuộc nhưng cũng không kém phần sắc thái đã giúp Xuân Hương trải nỗi tâm sự của mình . Đồng thời qua đó nữ sĩ cũng cổ vũ những người phụ nữ hãy luôn sống , luôn khao khát hạnh phúc chính đáng .