Lập dàn ý cho bài thơ "Mẹ" - Đỗ Trung Lai

Dàn ý bài thơ "Mẹ" của Đỗ Trung Lai

$1.$ Mở bài

$-$ Dẫn dắt, đi dần vào vấn đề  (có thể bằng câu trích dẫn)

 $+$ Ví dụ: Puskin đã từng nói: "Linh hồn là ấn tượng của một tác phẩm. Cây cỏ sống được là nhờ ánh sáng, chim muông sống được là nhờ tiếng ca và một tác phẩm sống được là nhờ tiếng lòng của người cầm bút". Và đến với tác phẩm "Mẹ" của tác giả Đỗ Trung Lai, người đọc sẽ thấy được tiếng lòng của một người con hiếu thảo, yêu thương mẹ.

$2.$ Thân bài

$*$ Nêu khái quát về tác giả, tác phẩm

 $-$ Đỗ Trung Lai quê ở Mỹ Đức, Hà Tây cũ nay là Hà Nội

 $-$ Ông có thể làm thơ, làm báo, vẽ tranh

 $-$ Một số những tác phẩm của ông: Đêm sông Cầu $(1990)$; Anh em và những người khác $(1990)$; Đắng chát và ngọt ngào $(1991)$; Người chơi đàn nguyệt ở Hàng Châu $(2000)$;...

 $-$ Bài thơ "Mẹ" của ông được trích trong tập thơ "Đêm sông Cầu". Bài thơ là tình mẫu tử thiêng liêng cũng như lòng hiếu thảo của người con với mẹ

$*$ Phân tích chi tiết từng khổ thơ

"Lưng mẹ còng rồi

Cau thì vẫn thẳng

Cau $-$ ngọn xanh rờn

Mẹ $-$ đầu bạc trắng"

$-$ Các cặp câu thơ trong khổ thơ này là các cặp câu so sánh, đối lập nhau. Thiên nhiên thì tươi trẻ, bền bỉ, tràn đầy sinh lực ("vẫn thẳng; ngọn xanh rờn") còn mẹ thì ngày càng già đi, hao mòn đi theo thời gian. Qua sự đối lập ấy, tác giả khẳng định sự lo lắng, xót xa của người con dành cho người mẹ $-$ người đã dành cả đời lam lũ nuôi con

..........

"Cau ngày càng cao

Mẹ ngày một thấp

Cau gần với giời

Mẹ thì gần đất!"

$-$ Tiếp tục là các câu so sánh, đối xứng để cho thấy quy luật sinh $-$ lão $-$ bệnh $-$ tử. Cau lớn lên là sự thăng tiến còn mẹ ngày càng già đi là quy luật lão hóa của con người.

$-$ Hai câu thơ cuối có sử dụng ẩn dụ. Cau "gần với giời" để chỉ sự vươn lên, khát vọng tuổi trẻ còn mẹ "gần đất!" nghĩa là gần cái chết. Dấu chấm than ở câu thơ cuối kết hợp với từ "gần đất" như một tiếng nấc nghẹn ngào, đầy xót xa cho cuộc đời ngắn ngủi của mẹ

.........

"Ngày con còn bé

Cau mẹ bổ tư

Giờ cau bổ tám

Mẹ còn ngại to!"

$-$ Từ những câu thơ đối lập thể hiện sự xót xa dành cho mẹ ở thực tại, tác giả kéo người đọc về với hồi ức của những ngày còn bé. Những ngày ấy mẹ còn trẻ, cau bổ tư nhấn mạnh sự khỏe mạnh của mẹ khi ấy. Và bây giờ, khi mẹ đã già, cau cũng bổ thành tám nhưng mẹ cũng không còn ăn được nữa. Qua đây, ta thấy được sự hy sinh cao cả của mẹ cùng nỗi buồn thương, xót xa của người con

........

"Một miếng cau khô

Khô gầy như mẹ

Con nâng trên tay

Không cầm được lệ"

$-$ Hai câu đầu có sử dụng biện pháp so sánh cho thấy sự già nua, héo hon của người mẹ. Sự già nua ấy không chỉ thấy ở trên người mẹ mà còn in hằn vào trong vật

$-$ Hai câu sau là cử chỉ trân trọng của người con. Người con muốn giữ mẹ, muốn nâng niu người mẹ nhưng nước mắt cứ rơi khi nghĩ về sự héo hon của mẹ sau một đời tần tảo

........

"Ngẩng hỏi giời vậy

$-$ Sao mẹ ta già?

Không một lời đáp

Mây bay về xa"

$-$ Người con ngẩng lên hỏi trời, đây giống như là cọng rơm cuối cùng để người con bám vào

$-$ Câu hỏi đầy ngây thơ nhưng lại có sức nặng vô cùng. Câu thơ cho thấy người con đã hiểu quy luật sinh lão bệnh tử là điều không thể tránh khỏi nhưng vẫn đau lòng, không muốn mẹ rời đi

$-$ Câu hỏi ấy đến trời cũng không thể trả lời bởi sinh lão bệnh tử là điều không thể cưỡng cầu

$-$ Cảnh "mây trôi về xa" cho thấy thời gian vẫn trôi một cách vô tình nhưng nỗi buồn vẫn còn đó, vẫn lắng lại như một dư âm

$*$ Nêu nghệ thuật

$-$ Sử dụng các biện pháp nghệ thuật đặc sắc: câu hỏi tu từ, đối lập, so sánh

$-$ Giọng điệu giản dị, mộc mạc

$-$ Hình ảnh giàu sức gợi

$3.$ Kết bài

$-$ Khẳng định lại vấn đề

@LP